Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

O‘zbekiston Climate Change Performance Index (CCPI 2027) xalqaro reytingida 43-o‘rinni egalladi. Bu o‘tgan yilga nisbatan 10 pog‘onaga yaxshilanish bo‘lib, mamlakatning reytingda ishtirok etgan butun davri uchun eng yuqori natijasidir, deb xabar qildi Milliy ekologiya va iqlim o‘zgarishi qo‘mitasi. Reyting issiqxona gazlari chiqindilari, qayta tiklanuvchi energetika, energiya iste’moli va davlat iqlim siyosati kabi to‘rtta asosiy yo‘nalish bo‘yicha baholaydi hamda global chiqindilarning 90 foizdan ortig‘ini tashkil etuvchi davlatlarni qamrab oladi.

Asosiy faktlar: O‘zbekiston CCPI 2027 bo‘yicha 43-o‘rinda, bu yil boshiga nisbatan 10 pog‘ona va 2024-yildagi ilk ishtirokiga nisbatan 5 pog‘ona yuqori natijadir. Daniya 4, Litva 5, Lyuksemburg 6, Buyuk Britaniya 7 va Marokash 8-o‘rinlarni egallagan bo‘lsa, yuqori uch o‘rin bo‘sh qolgan, chunki hech bir davlat yetarlicha yuqori umumiy ball olmagan. Quyi qismda Iran, AQSh, Rossiya, Saudiya Arabistoni va BAA joylashgan.

CCPI mustaqil iqlim baholash vositalaridan biri sifatida investorlar, rivojlanish banklari va siyosat ishlab chiquvchilar tomonidan kuzatib boriladi, chunki u miqdoriy ko‘rsatkichlarni milliy siyosatning ekspert bahosi bilan birlashtiradi. O‘zbekiston uchun bu natija faqat reyting ko‘rsatkichi emas: davlat xususiy kapital va xalqaro moliya institutlari ko‘magida quyosh va shamol energiyasi quvvatlarini kengaytirmoqda, uzoq vaqt gazga bog‘langan energiya tizimini modernizatsiya qilishga harakat qilmoqda. Mamlakatning reytingdagi yo‘li bir tekis bo‘lmagan: 2024-yilda 48-o‘rin, 2025-yilda 54-o‘rin va 2026-yilda 53-o‘rin. Shu sababli 2027-yil natijasi qisqa tarixdagi eng sezilarli yaxshilanish hisoblanadi.

CCPI ekspertlari O‘zbekistonda qayta tiklanuvchi energetika rivojiga ijobiy baho berdi. Xususiy investitsiyalar va xalqaro moliya institutlari ko‘magida yirik quyosh hamda shamol elektr stansiyalari qurilishi sezilarli tezlashgani qayd etildi. Shu bilan birga, mutaxassislar elektr tarmoqlarini modernizatsiya qilish va energiya saqlash tizimlarining yangi quvvatlar joriy etilish sur’atidan orqada qolayotganini ta’kidladi. Hisobotda O‘zbekiston iqlim majburiyatlarini oshirgani ham qayd etilgan: mamlakat 2035-yilga qadar yalpi ichki mahsulot birligiga to‘g‘ri keladigan issiqxona gazlari chiqindilarini 2010-yil darajasiga nisbatan 50 foizga qisqartirishni maqsad qilgan.

Asosiy zaif tomonlar tizimli bo‘lib qolmoqda. Ekspertlar O‘zbekistonning tabiiy gazga bog‘liqligini, gaz qazib olish va tegishli infratuzilma rivojlantirilayotganini, qazib olinadigan yoqilg‘idan voz kechish va unga beriladigan subsidiyalarni qisqartirish bo‘yicha uzoq muddatli reja yo‘qligini ko‘rsatdi. Shuningdek, iqtisodiyotning yuqori energiya sig‘imi va ayrim iqlim strategiyalarining yetarli darajada amalga oshirilmayotganiga e’tibor qaratildi. Bu omillar muhim, chunki qayta tiklanuvchi quvvatlar gaz bilan ishlaydigan generatsiyani siqib chiqarsa va sanoat hamda uy xo‘jaliklarida samaradorlik oshsa, chiqindilarni kamaytirishga real ta’sir qiladi.

Keyingi bosqichda CCPI mualliflari O‘zbekistonga umumiy maqsadni tarmoq bo‘yicha aniq rejalarga aylantirishni, 2055-yilgacha uzoq muddatli kam uglerodli rivojlanish strategiyasini yakunlashni va energetika infratuzilmasiga investitsiyalarni oshirishni tavsiya qildi. Reyting kengroq signal ham beradi: AQSh, Kanada, Janubiy Koreya va Yaponiya kabi yuqori daromadli iqtisodiyotlar jadvalning quyi qismida qolmoqda. Bu e’lon qilingan iqlim ambitsiyalari har doim ham amaliy natijaga aylanmasligini ko‘rsatadi. O‘zbekiston uchun keyingi sinov qayta tiklanuvchi energiya qurilishining tezlashuvi tarmoq islohoti, energiya saqlash va gazga bog‘liqlikni kamaytirish bo‘yicha ishonchli reja bilan birga borishini ta’minlashdir.

Source: www.uznews.uz