Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

O‘zbekistonning bank va to‘lov tashkilotlari mobil ilovalar orqali moliyaviy xizmat ko‘rsatishda yangi talablarga amal qilishni boshladi: endi ro‘yxatdan o‘tishda telefon raqami egasining shaxsiy identifikatsiya raqami (PINFL) foydalanuvchi ma’lumotlari bilan solishtiriladi, boshqa qurilmadan kirish biometrik identifikatsiyani talab qiladi, yirik o‘tkazmalar esa qo‘shimcha tasdiqlanishi kerak. Markaziy bank tomonidan tasdiqlangan o‘zgarishlar firibgarlikdan himoya choralarini kuchaytirishga qaratilgan bo‘lib, foydalanuvchilarning shaxsiy va moliyaviy ma’lumotlarini himoya qilishni maqsad qiladi.

Asosiy faktlar: ro‘yxatdan o‘tishda PINFL va telefon egasi ma’lumotlari mos kelishi shart; yangi qurilmadan kirish biometrik identifikatsiya orqali amalga oshiriladi; banklar tasdiqlashsiz o‘tkazmalar uchun o‘z cheklovini belgilaydi va undan yuqori summalarni qo‘shimcha tasdiqlash talab qilinadi; firibgarlik tasdiqlash talab qilinmagan o‘tkazmada yuz bersa, javobgarlik moliyaviy tashkilotga yuklanadi.

So‘nggi yillarda mobil bank va raqamli to‘lovlar kundalik hayotning ajralmas qismiga aylangan, biroq ayni paytda firibgarlar ijtimoiy muhandislik, zararli dasturlar va telefon raqamlarini qayta rasmiylashtirish kabi usullardan foydalanib, fuqarolarning mablag‘larini o‘zlashtirish holatlari ham ko‘paygan. Yangi talablar aynan ushbu xavflarni kamaytirishga qaratilgan: ro‘yxatdan o‘tish bosqichida identifikatsiya, qurilma nazorati, o‘tkazma tasdiqlash va hisobni himoya qilish mexanizmlari birlashtirilgan. Bu esa nafaqat foydalanuvchi, balki bank tizimining umumiy ishonchliligini oshirishga xizmat qiladi.

Qoidaga ko‘ra, ilovada ro‘yxatdan o‘tishda tashkilot foydalanuvchining PINFL’ini telefon raqami egasi ma’lumotlari bilan tekshiradi; mos kelmasa, ro‘yxatdan o‘tish yoki bank kartasini bog‘lash mumkin emas. Korporativ raqamlar va yaqin qarindoshlarga tegishli raqamlar uchun istisno qo‘llanadi, biroq qarindoshlik tasdiqlanishi kerak. Rad etilgan taqdirda foydalanuvchiga SMS yuboriladi. Hisobga foydalanuvchi yoki yaqin qarindoshlarining bank hisoblari, kartalari va elektron hamyonlari bog‘lanishi mumkin; boshqa jismoniy shaxslarga o‘tkazma shu hisob orqali amalga oshiriladi. Karta o‘rtasidagi o‘tkazmalar veb-saytlar orqali taqiqlanib, faqat mobil ilovalar orqali ruxsat etiladi. Parolni tiklash yoki boshqa qurilmadan kirish biometrik identifikatsiyadan so‘ng amalga oshiriladi va barcha bog‘langan kartalar vaqtincha bloklanadi; qayta faollashtirish uchun bir martalik OTP-kod talab qilinadi. Zararli dastur yoki masofadan boshqarish alomatlari aniqlansa, bank mijozni push-bildirishnoma va SMS orqali zudlik bilan ogohlantirishi kerak. Har bir moliyaviy operatsiya oldidan ilova ogohlantirish ko‘rsatadi, shuningdek karta egalarining ism-familiyalari qisman yashiriladi.

Bundan tashqari, Markaziy bank ilgari ish beruvchi qaysi bankda xizmat ko‘rsatishidan qat’i nazar, ish haqi, premiya va boshqa to‘lovlarni istalgan tanlangan bankning kartasi yoki elektron hamyoniga olish imkonini beruvchi mexanizmni ishga tushirgan edi. Yangi talablar shu kabi raqamli xizmatlarning xavfsizligini mustahkamlashga qaratilgan; kelgusi bosqichda banklar va to‘lov tashkilotlari texnik tayyorgarlik, foydalanuvchilarni xabardor qilish va nazorat tizimlarini moslashtirish bo‘yicha ishlarni davom ettiradi. Nazorat organlari esa qoidalarning ijrosini kuzatib boradi va zarurat tug‘ilsa, qo‘shimcha talablar joriy etilishi mumkin.

Source: podrobno.uz