Gollandiyaning Maastricht shahridagi Avliyo Pyotr va Pavel cherkovida olib borilgan qazishmalar natijasida, afsonaviy fransuz mushketyori d’Artagnanning qoldiqlari topilgan bo‘lishi mumkin. Cherkov diakoni Yos Valke, 1673-yilda Maastricht qamalida halok bo‘lgan va keyinchalik Aleksandr Dyumaning sarguzasht hikoyalarida o‘lmaslantirilgan d’Artagnanning jasadini topish ehtimoli 99% ekanligini aytdi.

Qazishma jarayonida, cherkov polining ostida bir suyak topilgan, bu esa arxeologlarni chaqirishga sabab bo‘lgan. Arxeologlar altar stoli o‘rnida 200 yil oldin turgan joy ostida butun skeletni aniqladilar. Valke, suyaklar topilganda hamma jim qolganini va bu d’Artagnanning qabri ekanligiga bir necha dalillar borligini ta’kidladi: “U muqaddas yerga, altar ostiga dafn etilgan; uning hayotiga chek qo‘ygan o‘qni topdik va qabrida 1660-yilgi tanga bor, bu tanga Quyosh Qiroli Lyudovik XIV uchun ibodat qilgan yepiskopga tegishli.”

Biroq, qazishmada ishtirok etgan arxeolog Vim Deykman ehtiyotkorroq munosabatda bo‘lib, ilmiy tasdiqlashni kutishni afzal ko‘rganini aytdi. U skeletning DNK tahlili uchun namuna olib, Germaniyaga yuborilganini va ba’zi suyaklar Gollandiyaning Deventer shahriga yosh, jins va kelib chiqishini aniqlash uchun olib ketilganini qo‘shdi. Deykman: “Men 28 yildan beri d’Artagnanning qabrini o‘rganyapman. Bu mening kareramning eng yuqori cho‘qqisi bo‘lishi mumkin,” dedi.

Tarixiy manbalarga ko‘ra, d’Artagnan 1673-yilda Maastrichtni egallash uchun kurashayotgan Lyudovik XIV qo‘shinida xizmat qilgan va mushket o‘qi bilan tomoqdan yaralangan. Fransuz armiyasi uni mahalliy, cherkov yaqinidagi Wolder hududiga dafn qilgan. D’Artagnan haqiqiy tarixiy shaxsga asoslangan bo‘lsa-da, “Uch mushketyor” qahramonlari xayoliy bo‘lib, ular qirolni himoya qilgan va harbiy harakatlarda qatnashgan elita korpus a’zolaridan ilhomlangan bo‘lishi mumkin.

Source: www.bbc.com