Ilmiy tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, itlar inson bilan do‘stlik munosabatlarini oxirgi muzlik davri tugashidan ming yillar oldin boshlagan. Nature jurnalida chop etilgan yangi maqolalarga ko‘ra, hozirgi Turkiya hududida 15,800 yil oldin yashagan urg‘ochi bolalik iti qoldiqlari topilgan va u bugungi kungacha ma’lum bo‘lgan eng qadimgi it deb e’lon qilindi.
Tadqiqotchilar Pinarbasi qoyalari orasidagi qadimgi ovchi-yig‘uvchilar manzilgohida it bosh suyagining bir bo‘lagini topdilar. Myunxendagi Lyudvig Maksimilian universiteti olimi Loran Frantsning aytishicha, DNK tahlili shuni ko‘rsatadiki, bu it bir necha oylik bo‘lgan va ehtimol kichik bo‘riga o‘xshagan. Frants Paleolit davrida Yevropa va Osiyoda itlarning tarqalishi haqidagi tadqiqotning hammuallifidir.
Olimlar itlarning qadimgi odamlar orasida qanday rol o‘ynaganligi to‘liq aniq emasligini ta’kidlaydilar. Biroq, Frantsning so‘zlariga ko‘ra, “bolalar hali ham kuchukchalar bilan o‘ynagan bo‘lishi mumkin”. Sharqiy Angliya universiteti genetikasi Anders Bergström ham shunga qo‘shiladi: “Itlar insonlar uchun har doim aniq belgilangan rollarga ega emas. Balki ularning asosiy vazifasi hamrohlik qilishdir”.
Pinarbasi manzilgohidagi topilmalar inson va it o‘rtasidagi bog‘liqlikni tasdiqlaydi. London Frantsis Krik instituti qadimgi genomika laboratoriyasi tadqiqotchisi Uilyam Marsh aytadi: “Pinarbasida biz inson va it dafn marosimlarini ko‘ramiz, itlar odamlar yoniga dafn qilingan”. Bundan tashqari, ovchi-yig‘uvchilar itlariga baliq berganliklarining dalillari ham mavjud.
Itlarning bo‘rilardan ajralishi kamida 24,000 yil oldin sodir bo‘lgan, deb hisoblaydi Marsh. Bergström va uning hamkasblari Shveytsariyaning Kesslerloch shahridan 14,200 yillik qoldiqlarni o‘rganib, Yevropadagi eng qadimgi itni aniqladilar. Qadimgi Yevropa itlari Osiyo itlari bilan umumiy ajdodga ega bo‘lib, bu yagona uy hayvoni sifatida o‘stirilgan voqeani ko‘rsatadi. Biroq, itlarning qachon, qayerda va nima uchun uy hayvoni sifatida o‘stirilganligi savoli hali ham javobsiz qolmoqda.
Source: www.dw.com