Dunyodagi eng yirik inson huquqlari va texnologiya konferensiyasi RightsCon 2026, boshlanishiga bir necha kun qolganida, Zambiya hukumati tomonidan bekor qilindi. Hukumat tadbirni "milliy qadriyatlar"ga mos kelmasligini bahona qilib, to‘xtatdi.

Dastlab Zambiya hukumati 5-8 may kunlari Lusakada bo‘lib o‘tishi rejalashtirilgan "raqamli asrda inson huquqlari" mavzusidagi sammitni mamnuniyat bilan qabul qilgan edi. Biroq, Axborot va Media vazirligi doimiy kotibi Thabo Kavana o‘tgan hafta konferensiyani kechiktirishga qaror qilganliklarini e’lon qildi.

2600 dan ortiq faol, texnolog, akademik va siyosatchilar hafta oxirida Liusakaga yetib kelishi kutilgan edi. Tadbirda onlayn nafrat, internet o‘chirishlari, sun’iy intellekt, kuzatuv, texnologiyalarni harbiylashtirish va dezinformatsiya kabi masalalar muhokama qilinishi kerak edi.

Huquq himoyachilari bu qarorni ochiq tsenzura va qonuniy munozaralarni bostirishning bir qismi deb atashdi. Zambiya matbuoti Xitoy bosimi sabab bo‘lishi mumkinligini taxmin qilmoqda – Tayvandan bir qancha delegatlar ishtirok etishi kutilgan va konferensiya Xitoy tomonidan sovg‘a qilingan binoda o‘tkazilishi rejalashtirilgan edi.

Taniqli zambiyalik huquqshunos va fuqarolik jamiyati faoli Linda Kasonde bu qarorni inson huquqlariga bepisandlik deb baholadi. Uning so‘zlariga ko‘ra, hukumat saylov oldidan so‘z erkinligi va yig‘ilish huquqini bosqichma-bosqich cheklab kelmoqda.

RightsCon tashkilotchisi Access Now tashkiloti bu qarorni transmilliy repressiyaning namoyishi deb atadi. Ko‘plab delegatlar sayohat va vizalar uchun pul to‘lagan, ammo konferensiya bekor qilingani sababli o‘z mablag‘larini yo‘qotgan.

Afrikalik huquq himoyachilari bu qaror inson huquqlari guruhlarining yig‘ilish imkoniyatlarini cheklab, xavfli pretsedent yaratishidan xavotirda.

Source: www.theguardian.com