Yer o‘qining egilishi va Shimoliy yarimshardagi yoz faslining davriga ko‘ra, 8-iyul kuni GMT bilan soat 11:10 atrofida dunyo aholisining taxminan 99 foizi – 8,2 milliard kishi – bir vaqtning o‘zida kunduz yoki shafaqni boshdan kechiradi.
Bu hodisa atigi bir daqiqa davom etadi va Yerning eng ko‘p aholi yashaydigan hududlari Quyosh ostida bo‘ladi, faqat kichik bir qismigina tunda qoladi.
Kunduz Shimoliy Amerika, Janubiy Amerika, Yevropa, Afrika va Osiyoning katta qismini qamrab oladi, bu yerda dunyo aholisining deyarli barchasi yashaydi.
Qorong‘ulikda esa Avstraliya, Yangi Zelandiya, Janubi-Sharqiy Osiyoning bir qismi va Antarktida, shuningdek, atrofdagi okeanlar qoladi.
Bu bir kunlik hodisa emas. Har yili taxminan 18-maydan 17-iyulgacha bo‘lgan 60 kun davomida har kuni qisqa bir lahza bo‘lib, unda deyarli barcha insoniyat kunduz yoki shafaqni boshdan kechiradi.
Ushbu hodisa 2022-yilda ijtimoiy tarmoqlarda bu faqat 8-iyulda sodir bo‘ladi, degan xabar tarqalganidan keyin keng ma’lum bo‘ldi. Keyinchalik Time and Date tomonidan o‘tkazilgan tekshiruv shuni ko‘rsatdiki, 8-iyul eng katta qoplanish kunlaridan biri bo‘lsa-da, shunga o‘xshash sharoitlar Shimoliy yarimshar yozida taxminan ikki oy davomida har kuni kuzatiladi.
Quyosh nuri deyarli barchaga yetib borgan paytda, taxminan 6,9 milliard kishi (83 foiz) to‘liq kunduzni boshdan kechiradi.
Yana 581 million kishi (7 foiz) “fuqarolik shafaqi”ni, ya’ni osmon hali ham sun’iy yoritishsiz ochiq havoda ishlash uchun yetarlicha yorug‘ bo‘lgan vaqtni boshdan kechiradi.
498 million kishi (6 foiz) dengiz shafaqida bo‘ladi, ufq hali ko‘rinadi, ammo osmon ancha qorong‘i. 249 million kishi (3 foiz) astronomik shafaqda, to‘liq qorong‘ilik oldidan zaif nur bilan qoladi.
Atigi 83 million kishi (1 foiz) to‘liq tunni boshdan kechiradi, Quyosh ufqdan 18 darajadan ko‘proq pastda va osmon butunlay qorong‘i.
Iyun solstitsiyasi Shimoliy yarimsharning eng uzun kuni bo‘lib, yozning boshlanishini belgilaydi. Iyun solstitsiyasidan keyin Quyosh janubga qarab harakatlana boshlaydi. Bu kam aholi yashaydigan uzoq shimoliy hududlarda kunduzni biroz qisqartiradi, ammo Indoneziya va Filippin kabi zich joylashgan hududlarda uni uzaytiradi. Bu kichik siljish solstitsiyaning o‘ziga qaraganda taxminan 10 million ko‘proq odamni kunduz yoki shafaq zonasiga olib keladi.
Source: www.aljazeera.com