Yaponiyada yoshlar orasida ishdan bo'shash agentliklariga talab ortib bormoqda. Ushbu xizmatlar xodimlarga ish beruvchi bilan yuzma-yuz kelmasdan, 15 daqiqa ichida ishdan bo'shash imkonini beradi.
Y.M. ismli yigirma yoshlardagi yaponiyalik yigit universitetni bitirgach, ko'chmas mulk savdosi bilan shug'ullanuvchi kompaniyaga ishga joylashadi. Ammo tez orada bu ish uning uchun har kungi sinovga aylanadi. U doim hamkasblari tomonidan haqoratga uchragan. Leadbrain konsalting kompaniyasi veb-saytida keltirilgan ma'lumotlarga ko'ra, u hamkasblarining munosabatidan qo'rqib, jimgina ishdan ketish yo'lini izlagan. Ota-onasiga yuk bo'lishni istamagan va ishdagi mojarolardan qochishga qaror qilgan. U ishdan bo'shashni shaxsan topshirish o'rniga, telefonini ochib, ishdan bo'shash bo'yicha vositachi xizmatni qidira boshlagan.
Yaponiyada ish joyidan hech narsa demasdan g'oyib bo'lish "bakkure" deb ataladi. Bu zamonaviy tanishuvlardagi "ghosting" tushunchasiga o'xshaydi. Ko'pchilik xorijliklar uchun ishdan ogohlantirmasdan ketish mas'uliyatsizlik va haqorat hisoblanadi. Ammo yapon ijtimoiy munosabatlari mantiqida g'oyib bo'lish to'g'ridan-to'g'ri mojarodan qochish va uyg'unlikni saqlash usulidir.
Ushbu ishdan bo'shash agentliklariga tijoriy talab ortib bormoqda. Albatross kabi yetakchi kompaniyalar har oy 450 ga yaqin kishiga mojarosiz ishdan ketishga yordam beradi. Ular to'la vaqtli ish uchun mijozdan taxminan 120 yevro (138,5 dollar) oladi. Mijozlarning aksariyati xizmat ko'rsatish va ishlab chiqarish sohasidagi yosh mutaxassislardir. Jarayon 15 daqiqa ichida yakunlanishi mumkin.
Albatross bosh direktori Yuka Hamadaning so'zlariga ko'ra, odamlar jismoniy zo'ravonlikdan tortib jinsiy zo'ravonlikka qadar turli sabablarga ko'ra ishdan bo'shashni so'rashadi. Shikigaku konsalting kompaniyasi tomonidan 20 yoshdan 49 yoshgacha bo'lgan yapon ishchilari o'rtasida o'tkazilgan so'rovga ko'ra, har 3 kishidan biri ish joyida zo'ravonlikka duch kelgan.
An'anaviy yapon korporativ madaniyati Ikkinchi jahon urushidan keyingi iqtisodiy yuksalish davrida shakllangan va "umrbod ish bilan ta'minlash" tizimiga asoslanadi. Bu madaniyatda sadoqat eng oliy fazilat hisoblanadi, rahbarlar ko'pincha ishdan bo'shashni haqorat deb bilishadi, shuning uchun ko'plab yosh xodimlar shaxsan ishdan bo'shashdan qo'rqishadi.
Rikkyo universiteti Ijtimoiy dizayn tadqiqotlari oliy maktabi dotsenti Xiroki Nakamorining ta'kidlashicha, ishdan bo'shash niyatini e'lon qilish shunchaki shartnomani tugatish emas, balki boshqalarni umidsizlikka solish yoki ilgari oqlangan umidlarni puchga chiqarish kabi tuyuladi. Yaponiya mojarosiz madaniyat bo'lib, odamlar kompaniya va uning madaniyatiga sodiq qolishlari kutiladi. Hitotsubashi universiteti biznes maktabi Inson resurslarini boshqarish professori Xiroshi Ononing so'zlariga ko'ra, uyg'unlikni buzadiganlar qadrlanmaydi, shuning uchun ketayotgan kishi shov-shuvsiz g'oyib bo'lishi kerak deb o'ylaydi.
Mojarolardan qochish madaniy majburiyati chuqur ildiz otgan. Hatto Yaponiyaning 7-asrda qabul qilingan va zamonaviy boshqaruv asosi bo'lgan O'n yetti moddali Konstitutsiyasida ham "Uyg'unlik qadrlanishi va janjallardan qochish kerak" deb yozilgan. Ammo ishdan g'oyib bo'lish odobli tarzda ham amalga oshirilishi mumkin. Albatross rahbari Hamadaning aytishicha, mijozlar kompaniya bilan xayrlashmasligi yoki minnatdorchilik bildirmasligi mumkin, bunday hollarda agentlik ularning nomidan bu so'zlarni yetkazadi.
Bu yapon ish joyi madaniyatining eng katta paradoksidir: hatto g'oyib bo'lishda ham xodim "meiwaku" - boshqalarga muammo tug'dirmaslik va jamoaviy tartibni saqlash ijtimoiy majburiyatiga rioya qilishga majbur. Bu ish joyidan shaxsiy narsalarni olib tashlashga ham tegishli. Hamada qo'shimcha qiladi: "Mijoz ishdan butunlay g'oyib bo'lishni niyat qilgan bo'lsa ham, biz ularga ketishdan oldin stolini tozalashni maslahat beramiz."
Source: www.dw.com