Eron Tashqi Ishlar vaziri Abbos Araghchi Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi Antonio Guterres bilan telefon orqali suhbatda AQSh va Isroilning urush harakatlarini dunyo neftining beshdan bir qismi o‘tadigan muhim suv yo‘li – Hormuz bo‘g‘ozidagi muammolar uchun javobgar deb atadi. Araghchi ta’kidlaganidek, tinchlik va xavfsizlikni qadrlovchi har qanday davlat va xalqaro tashkilot AQSh va Isroilni qoralashi va ularning Eron xalqiga qarshi harbiy tajovuzini to‘xtatishni talab qilishi kerak.
Neft narxlarining keskin oshishi global iqtisodiyot uchun jiddiy tahdid bo‘lib, Brent neftining narzi dushanba kuni 2,5 foizga oshib, barrel uchun 105,70 dollarni tashkil etdi. Bu ko‘rsatkich urush boshlangan 28-fevraldan oldingi darajadan 40 foizdan ortiq yuqori. Eronning Islom Inqilobi Qo‘riqchilari Korpusi (IRGC) maslahatchisi 2-mart kuni bo‘g‘ozni “yopilgan” deb e’lon qilib, o‘tayotgan kemalarni “yoqib yuborish” bilan tahdid qilgan edi.
Araghchi esa bo‘g‘oz “ochiq, lekin dushmanlarimiz uchun yopiq” ekanligini aytdi. Bir qator davlatlar, jumladan, Iroq va Hindiston, Eron bilan xavfsiz o‘tish uchun muzokaralar olib bormoqda. Iroq neft vaziri Hayan Abdul-G‘ani Al Jazeera telekanaliga bergan intervyusida mamlakatning Eron bilan neft tankerlari uchun Hormuz bo‘g‘ozidan o‘tish bo‘yicha kelishuvga erishganini ma’lum qildi.
AQSh prezidenti Donald Trump dam olish kunlari bo‘g‘ozni himoya qilish uchun AQSh harbiy-dengiz kuchlariga qo‘shiladigan harbiy-dengiz koalitsiyasini chaqirdi, ammo hozircha hech qanday davlat bunga qo‘shilishga va’da bermadi. Trump NATO a’zolari davlatlarini koalitsiyaga qo‘shilishga chaqirib, agar ular AQShga yordam bermasa, “juda yomon kelajak” kutayotganini aytdi.
Yevropa Ittifoqi tashqi siyosat bo‘yicha rahbari Kaja Kallas YIning diplomatik yechimlar izlayotganini, ammo Aspides missiyasini kengaytirishni rejalashtirmayotganini aytdi. Kallas ta’kidlaganidek, “Hech kim o‘z odamlarini xavf ostiga qo‘yishga tayyor emas”. U, shuningdek, Eron urushi AQSh va Isroil tomonidan YI bilan maslahatlashmasdan boshlanganligini va “Bu Yevropaning urushi emas” deb qo‘shdi.
Xalqaro Dengiz Tashkiloti (IMO) rahbari Arsenio Dominguez Financial Times gazetasiga bergan intervyusida harbiy-dengiz eskortlari kemalarning xavfsizligini “100 foiz kafolatlamasligini” va bu “uzoq muddatli yoki barqaror yechim emasligini” aytdi. Bu global dengiz transporti tizimi uchun qo‘shimcha muammolarni keltirib chiqarishi mumkin.
Source: www.aljazeera.com