O‘zbekiston va Tojikiston o‘rtasidagi munosabatlar mustaqillikka erishilgandan keyin murakkab yo‘lni bosib o‘tdi. Dastlabki yillarda Tojikistondagi fuqarolar urushi (1992-1997) mintaqaviy beqarorlikni keltirib chiqardi. O‘zbekiston o‘z janubiy chegaralarida xavfsizlikni ta’minlash maqsadida Dushanbe hukumatini qo‘llab-quvvatladi, biroq chegaralarni minalashtirish va viza rejimini joriy etish kabi qat’iy choralar ham ko‘rildi. Bu davrda aloqalar muntazam, ammo tizimli emas edi.

2000-yillarning boshlarida munosabatlar keskin yomonlashdi. Xavfsizlik, iqtisodiyot va suv resurslaridan foydalanish bo‘yicha ziddiyatlar kuchaydi. Rog‘un GES loyihasi asosiy mojaro nuqtasiga aylandi, O‘zbekiston esa mintaqadagi suv ta’minoti uchun potentsial tahdidlar haqida ogohlantirdi. Iqtisodiy ko‘rsatkichlar past darajada qoldi: tovar ayirboshlash hajmi past, o‘zaro investitsiyalar deyarli yo‘q edi.

2016-yil munosabatlardagi burilish nuqtasi bo‘ldi. Tojikiston Prezidenti Emomali Rahmonning O‘zbekistonning birinchi prezidenti dafn marosimida ishtirok etishi ramziy qadam sifatida qabul qilindi. Shavkat Mirziyoyev hokimiyatga kelgach, hamkorlikni qayta tiklash jarayoni tezlashdi. 2018-yilda o‘zaro viza rejimi bekor qilindi va Strategik sheriklik shartnomasi imzolandi.

Hozirgi kunda munosabatlar sezilarli darajada yaxshilandi. 2025-yilda tovar ayirboshlash hajmi qariyb 1 milliard dollarga yetdi. O‘zbekistonda Tojikiston kapitali ishtirokida 410 ta korxona, Tojikistonda esa O‘zbekiston rezidentlari ishtirokida 116 ta kompaniya faoliyat yuritmoqda. Energetika sohasida hamkorlik kengaymoqda, jumladan, Zarafshon daryosida ikkita GES qurish bo‘yicha kelishuv imzolandi.

So‘nggi yillarda oliy darajadagi muloqotlar muntazam tus oldi. 2026-yilda Oliy davlatlararo kengash yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi, unda tomonlar tovar ayirboshlash hajmini 2030-yilga kelib 2 milliard dollarga yetkazish, chegaraoldi markazlarini ishga tushirish va sanoat kooperatsiyasini kengaytirish niyatlarini tasdiqladi. 15 dan ortiq ikki tomonlama hujjat imzolandi va 10 ta qo‘shma loyihaga start berildi.

Source: www.gazeta.uz