Xalqaro dengiz tashkiloti (ICS) AQSh va Eronning bir-birining savdo kemalarini qo‘lga olishini keskin qoraladi va ekipajlarni zudlik bilan ozod qilishga chaqirdi.
ICS dengiz direktori Jon Staupert Al Jazeera telekanaliga bergan intervyusida dengizchilar o‘z ishlarini erkin va ta’qibsiz bajarishlari kerakligini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, kemalarni qo‘lga olish xalqaro huquqda mustahkamlangan navigatsiya erkinligiga tajovuzdir.
“Bu odamlar faqat savdo tashish bilan shug‘ullanmoqda. Siyosiy maqsadlarda kemalarni musodara qilishga yo‘l qo‘yib bo‘lmaydi”, dedi Staupert. U, shuningdek, Eronning Hormuz bo‘g‘ozida to‘lov undirish niyati xalqaro huquqqa zid ekanligini va xavfli pretsedent yaratishini ta’kidladi.
Staupert AQSh prezidenti Donald Trampning Eron portlariga dengiz blokadasi o‘rnatishi kemachilik kompaniyalariga qo‘shimcha noaniqlik olib kelganini aytdi. “Biz Eronning nishonlash mezonlarini bilmaymiz. Endi esa boshqa davlat xuddi shunday ish qilmoqda”, dedi u.
AQSh Mudofaa vazirligi Hind okeanida Eron bilan bog‘liq “Majestic X” kemasini qo‘lga olganini ma’lum qildi. Eron esa Panamada ro‘yxatdan o‘tgan “MSC Francesca” va Gretsiyaga tegishli “Epaminondas” kemalarini ruxsatnomasiz ishlaganlikda ayblab, ushlab qoldi.
Filippin Migrant ishchilar departamenti ikkala kemada 15 filippinlik dengizchi borligini tasdiqladi. Eron rasmiylari ekipaj a’zolari “zarar ko‘rmagan” va “xavfsiz” ekanini bildirgan. Chernogoriya dengiz vaziri esa “MSC Francesca”dagi to‘rt nafar chernogoriyalik dengizchi bilan hammasi yaxshi ekanini aytdi.
AQSh qo‘lga olgan kemalardagi ekipajlarning ahvoli haqida rasmiy ma’lumot yo‘q. Staupert “Ular yomon muomalaga uchramayotganga o‘xshaydi, ammo gap bu emas – ular umuman qamoqda bo‘lmasligi kerak”, dedi.
Staupert, shuningdek, bo‘g‘ozning amaldagi yopilishi tufayli Fors ko‘rfazida qolib ketgan 20 000 ga yaqin dengizchining ahvolidan xavotir bildirdi. “Ularning psixologik yuki yetti haftalik uy qamog‘idan so‘ng o‘zini namoyon qila boshlaydi”, dedi u.
ICS har ikki tomonni navigatsiya erkinligini hurmat qilishga chaqirdi. Bo‘g‘ozning to‘sib qo‘yilishi jahon neft va gaz ta’minotining beshdan bir qismiga ta’sir ko‘rsatib, yoqilg‘i narxlarini oshirdi. Birlashgan Millatlar Tashkilotining ma’lumotlariga ko‘ra, urushdan oldin bo‘g‘ozdan kuniga o‘rtacha 129 ta kema o‘tgan bo‘lsa, hozir bu ko‘rsatkich bir nechaga tushib ketgan.
Source: www.aljazeera.com