Bosniya va Gertsegovina Rossiyaning gaz ta’minotiga qaramlikni kamaytirish va’dasi bilan AQSh prezidenti Donald Tramp bilan bog‘liq investorlar tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan gaz quvurini qurish bo‘yicha shartnoma imzoladi.
Seshanba kuni Xorvatiyaning Dubrovnik shahridagi sammitda qo‘shni Xorvatiya bilan imzolangan kelishuv Sarayevoning Rossiya gaziga qaramligini bartaraf etishga qaratilgan bo‘lib, bu Yevropa Ittifoqining kelgusi yilda Moskvadan energiya xaridlariga taqiq kuchga kirishidan oldin zarur.
Bosniya Bosh vaziri Borjana Krishto kelishuvni Xorvatiya Bosh vaziri Andrej Plenkovich bilan birga imzolab, uni energiya xavfsizligini mustahkamlovchi va ta’minotni diversifikatsiya qiluvchi “katta qadam” deb ta’rifladi.
Biroq, Bosniya a’zolikka intilayotgan Yevropa Ittifoqi, rasman Janubiy o‘zaro bog‘lanish kelishuvi deb nomlanuvchi ushbu loyiha, shaffoflik yo‘qligi sababli mamlakatning qo‘shilish jarayoniga xavf tug‘dirishi va 1 milliard dollardan ortiq yordamni xavf ostiga qo‘yishi mumkinligi haqida ogohlantirdi.
Bosniya Yevropa Ittifoqiga a’zolik jarayonida bo‘lib, a’zo davlatlar majburiyatlarini bajarishi talab qilinadi, energiya esa ayniqsa nozik masala hisoblanadi.
Tramp Yevropa davlatlarini Rossiya gazidan voz kechib, o‘rniga AQSh suyultirilgan tabiiy gazini (LNG) sotib olishga undashda faol.
Quvur Bosniyani Xorvatiyaning Krk orolidagi LNG terminaliga ulab, nafaqat blok bilan bevosita integratsiyalashish, balki hozirda butunlay Rossiyaga qaram bo‘lgan mamlakatga AQSh gazini yetkazib berish imkonini beradi.
Shu oy boshida Bosniya qonunchilari AQShda joylashgan AAFS Infrastructure and Energy kompaniyasini loyihaning investori va ishlab chiqaruvchisi sifatida belgilash uchun ovoz berdi. Kompaniyani Tramp uchun ishlagan va uning 2020 yilgi prezidentlik saylovidagi mag‘lubiyatini bekor qilishga urinmagan yurist Jessi Binnall hamda Trampning sobiq maslahatchisi Maykl Flinnning ukasi Jozef Flinn boshqaradi.
Transparency International bu harakat “xavfli pretsedent” yaratib, boshqa kompaniyalarning tenderda qatnashishiga to‘sqinlik qilish orqali “jamoatchilik manfaatlariga jiddiy putur yetkazishi” haqida ogohlantirdi.
Yevropa Ittifoqining Bosniyadagi elchisi Luidji Soreka shu oy boshidagi maktubida Bosniya energiya sektori qonunchiligini qabul qilishda a’zolik majburiyatlariga rioya qilishi va har qanday o‘zgartirishlar blok ko‘rib chiqishi uchun taqdim etilishi kerakligini ta’kidladi.
Loyiha taxminan 1,5 milliard dollarga baholanmoqda va ko‘mirga asoslangan elektr energiyasi ishlab chiqarishni kamaytirishga qaratilgan gaz elektr stansiyalarini qurishni ham o‘z ichiga oladi.
Source: www.aljazeera.com