Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) deyarli 60 yillik a'zolikdan so'ng kelasi oydan boshlab OPEK va OPEK+ neft ishlab chiqaruvchi yirik davlatlar guruhlaridan chiqmoqda. Bu qaror mamlakatning ishlab chiqarish quvvatini oshirish uchun so'nggi investitsiyalaridan so'ng, uzoq muddatda global energiya talabini qondirishga yordam berishi aytilmoqda.
Bu qaror kartelga zarba sifatida baholanmoqda. MST Financial energetika tadqiqotlari bo'limi rahbari Saul Kavonikning so'zlariga ko'ra, bu "OPEKning oxiri boshlanishi"dir. BAA energetika vaziri guruhlar oldidagi majburiyatlardan xoli bo'lish mamlakatga ko'proq moslashuvchanlik berishini ta'kidladi.
BAAning chiqishi AQSh prezidenti Donald Tramp uchun g'alaba hisoblanadi. Tramp ilgari OPEKni "dunyoning qolgan qismini talon-taroj qilishda" ayblagan edi. Yanvar oyida u Saudiya Arabistoni va boshqa OPEK davlatlarini "neft narxini pasaytirishga" chaqirgan va tariflar bilan tahdid qilgan edi. Bu qaror, shuningdek, BAA va AQSh o'rtasidagi munosabatlarni yaqinlashtirish imkonini beradi.
OPEK 1960 yilda besh davlat - Eron, Iroq, Quvayt, Saudiya Arabistoni va Venesuela tomonidan tashkil etilgan. BAA 1967 yilda a'zo bo'lgan va uning chiqishi bilan kartel 11 a'zoga qisqaradi. Keng OPEK+ ittifoqida yana 10 ta no-OPEK a'zosi bor.
BAAning qarori Jahon bankining Yaqin Sharqdagi urush tarixdagi eng katta neft ta'minoti yo'qotilishiga sabab bo'lgani haqidagi ogohlantirishidan keyin keldi. Bank energiya narxlari bu yil o'rtacha chorakga oshishini va Hormuz bo'g'ozi orqali yuk tashishning urushdan oldingi darajaga qaytishi olti oy olishi mumkinligini taxmin qilmoqda.
Iqtisodchilarning fikricha, BAA ishlab chiqarish quvvatini oshirishga katta sarmoya kiritgan va uzoq vaqtdan beri ko'proq neft qazib olishni xohlagan. Capital Economics bosh iqlim va tovar iqtisodchisi Devid Okslining aytishicha, bu chiqish neft narxining pasayishiga, ammo bozorda yuqori o'zgaruvchanlikka olib kelishi mumkin.
Ekspertlarning ta'kidlashicha, BAA neft qazib olishda eng past "zararsizlik narxi"ga ega, bu Saudiya Arabistonining yarmiga teng. Shu sababli BAA ko'proq sotishni xohlaydi va narxlarni yuqori ushlab turishdan kamroq manfaatdor. Kavonikning so'zlariga ko'ra, Saudiya Arabistoni OPEKni birga ushlab turishda qiynaladi va ichki muvofiqlik va bozorni boshqarish bo'yicha asosiy yukni o'z zimmasiga olishiga to'g'ri keladi.
"Bu Yaqin Sharq va neft bozorlarining fundamental geosiyosiy qayta shakllanishini anglatadi", deya qo'shimcha qildi Kavonik. Boshqa OPEK a'zolari ham BAAga ergashishi mumkin, degan xavotirlar mavjud.
Source: www.bbc.com