Bosniya-Gersegovinani Xorvatiyadagi suyultirilgan gaz terminali bilan bog‘lash uchun mo‘ljallangan Janubiy interkonneksiya gaz quvuri loyihasi mamlakatning Yevropa Ittifoqiga a’zo bo‘lish istiqbollariga xavf tug‘dirishi mumkin. Loyiha strategik ahamiyatga ega, chunki u Bosniyaning Rossiya gaziga qaramligini kamaytiradi. Rossiyaning Ukrainaga to‘liq miqyosli bosqinidan so‘ng, Yevropa Ittifoqi a’zo davlatlar va nomzod mamlakatlarni Rossiya energiyasidan voz kechishga undamoqda.
Bosniya deyarli barcha gazni Rossiyadan import qiladi va bu quvur mamlakat uchun diversifikatsiya va Xorvatiya orqali Yevropa gaz bozoriga ulanishda muhim qadam bo‘lishi mumkin. Mart oyida Bosniya qonunchilari AQShda joylashgan AAFS Infrastructure and Energy kompaniyasini loyiha investori sifatida belgilovchi qonunni qabul qildi. Kompaniya faqat 2025 yil oxirida tashkil etilgan va gaz quvurlarini qurishda hech qanday tajribaga ega emas.
Bu Bryusselda xavotir uyg‘otdi. Bitimning yakuniy tasdiqlanishi oldidan Yevropa Ittifoqining Bosniya-Gersegovinadagi elchisi Luidji Soreka Bosniya rahbariyatiga maktub yo‘llab, ularni Yevropa Ittifoqi qoidalariga rioya qilishga chaqirdi. U energetika qonunchiligini ishlab chiqishda Energiya hamjamiyati shartnomasi bo‘yicha majburiyatlarni diqqat bilan ko‘rib chiqish zarurligini ta’kidladi.
Transparency Internationalning Bosniya-Gersegovinadagi vakili Ivana Koraylichning so‘zlariga ko‘ra, shaffof tartib-qoidalar va raqobatdan qochish juda xavfli pretsedent yaratadi. Uning fikricha, AAFS Infrastructure and Energy kompaniyasi kimningdir moliyaviy manfaatlarini qondirish uchun tanlangan va bunday “moslashtirilgan qonunlar” shaxsiy manfaatlarga xizmat qiladi.
Koraylich, shuningdek, AQSh kompaniyasining 1,5 milliard dollar sarmoyani qayerdan jalb qilishi va bunday keng ko‘lamli loyihani amalga oshira olishi noma’lumligini ta’kidlaydi. U kompaniyaning AQSh prezidenti Donald Trampga yaqin shaxslar bilan aloqalari va lobbichilik harakatlari uning tanlanishida siyosiy ta’sir rol o‘ynagan bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi.
Tahlilchi Berta Lopes Domenechning fikricha, Yevropa Ittifoqining aralashuvi loyiha yo‘nalishini o‘zgartirish uchun yetarli bo‘ladimi, noma’lum. Ammo u o‘zgarish Bosniya-Gersegovina manfaatlariga mos kelishiga rozi. Koraylich uchun natija mamlakatning ustuvor yo‘nalishi Yevropa Ittifoqi standartlariga moslashishmi yoki birovning manfaatlarini qondirishmi ekanligini ko‘rsatadi.
Source: www.dw.com