Venesuela bir vaqtlar Germaniya sanoati uchun asosiy yo‘nalishlardan biri edi. Biroq, qariyb 30 yillik sotsialistik boshqaruvdan so‘ng, mamlakatda faqat bir nechta nemis kompaniyalari faoliyat yuritmoqda. Vaziyat o‘zgarishi mumkin, agar davlat xorijiy firmalarga ochilsa.
Nemis-venesuelalik tadbirkor Tilo Shmits DW’ga bergan intervyusida: “Biz aynan shu daqiqaga tayyorlanayotgan edik. Kelgusi besh yil ichida juda yaxshi biznes qilishimizga ishonaman”, dedi. 59 yoshli Karakasda tug‘ilgan tadbirkor Venesuelaning yillar davomidagi tanazzuldan keyin qayta ochilishini nazarda tutadi.
Venesuela AQSh maxsus kuchlari prezident Nikolas Maduroni olib ketganidan keyin tez o‘zgarib bormoqda. Muvaqqat prezident Delsi Rodriges rasmiy ishlarni davom ettirsa-da, Shmits AQSh ipni tortayotganiga ishonadi: “Iqtisodiy darajada amerikaliklar hamma narsani boshqarmoqda”.
Yanvar oyi oxirida Venesuela neft sektorini xorijiy investitsiyalarga ochdi. 20 yillik davlat nazoratidan so‘ng, endi xususiy kompaniyalarni jalb qilish harakatlari boshlangan. AQSh delegatsiyalari muntazam ravishda Karakasga tashrif buyurmoqda. Jahon banki va XVF ham Venesuela bilan munosabatlarni tiklagan.
Shmits 1996 yilda otasining ish yuritish kompaniyasini egallagan. Hozirda u glyutensiz oziq-ovqat va 2022 yildan beri Germaniyadan tibbiy texnologiyalar bilan shug‘ullanadi. Kompaniyada 50 xodim bor, eng yaxshi yillarda daromad 45 million dollarga yetgan.
Germaniya-Venesuela savdo-sanoat palatasi (CAVENAL) ma’lumotlariga ko‘ra, bugungi kunda Venesuelada atigi 10 ga yaqin nemis kompaniyasi mavjud. Uzoq yillar davomida mamlakat Germaniya sanoati uchun Janubiy Amerikaga eshik vazifasini o‘tagan. Biroq, 1998 yilda Ugo Chaves hokimiyatga kelganidan keyin ko‘plab kompaniyalar chiqib keta boshlagan.
Qolgan kompaniyalar orasida iqtisodiy tiklanish umidi bor, ammo ular gapirishni istamaydi. Siemens va Linde DW’ning so‘roviga javob bermagan. Bosch esa Venesuelada biznes yuritmasligini tasdiqlagan.
Anonimlik sharti bilan gapirgan nemis tadbirkori: “Aslida, Donald Trump faqat gidraning boshini kesdi; eski hukmron elita hali ham bor”, deydi. U muvaqqat prezident Delsi Rodriges bu yo‘lda davom eta olmasligini biladi, deya qo‘shimcha qiladi.
Sotsialistik hukumatlarning noto‘g‘ri boshqaruvi halokatli oqibatlarga olib keldi. Taxminan 8 million venesuelalik mamlakatni tark etgan, shu jumladan ko‘plab yuqori ma’lumotli odamlar. 2024 yilda inflyatsiya 400% dan oshgan.
Shmits: “Bu mamlakatda hamma narsani qayta qurish kerak”, deydi. Davlat shifoxonalari 10 yildan ortiq investitsiya olmagan – bu uning kompaniyasi uchun katta o‘sish potentsiali.
Venesuelalik muhandis Alvaro Yaber Germaniya kompaniyalari energetika va xomashyo sohalarida yaxshi biznes qilishi mumkinligini taxmin qilmoqda. Siemens va General Electric elektr tarmog‘ini modernizatsiya qilish bo‘yicha muzokaralar olib bormoqda. Barqaror elektr tarmog‘ini qurish uchun 30-50 milliard dollar investitsiya kerak bo‘ladi.
Shmits banklarning yana kredit berishi va malakali ishchilarning qaytishi muhim omillar ekanini ta’kidlaydi. Malakali ishchi kuchi tanqisligi mamlakat iqtisodiy rivojlanishi uchun asosiy muammo bo‘lib qolmoqda.
Source: www.dw.com