AQSh prezidenti Donald Tramp so‘nggi 48 soat ichida Germaniya, Italiya va Ispaniyada joylashgan amerikalik askarlarni olib chiqish imkoniyatini muhokama qilmoqda. Bu qadam Yevropa davlatlarining Eron urushi bo‘yicha Trampni tanqid qilganidan so‘ng yuzaga kelgan keskinlik fonida ko‘rilmoqda.
Hafta boshida Germaniya kansleri Fridrix Merts AQShni Eron bilan urushda “xijolat”ga qo‘yilganini aytib, Tramp ma’muriyatining mojaroni tugatish bo‘yicha “haqiqiy ishonchli strategiyasi yo‘q”ligini ta’kidladi. Merts Marsbergdagi talabalar oldida nutq so‘zlab: “Bu bizga katta miqdorda pul sarflamoqda. Bu mojaro, Eronga qarshi urush iqtisodiy mahsulotimizga bevosita ta’sir qilmoqda”, dedi.
Tramp o‘zining Truth Social platformasida Mertsni “Eronning yadro quroliga ega bo‘lishini ma’qullaydi” deb aybladi va “U nima haqida gapirayotganini bilmaydi!” dedi. Ertasi kuni Tramp yana bir postida: “Qo‘shma Shtatlar Germaniyadagi qo‘shinlarni qisqartirishni o‘rganmoqda va ko‘rib chiqmoqda, qaror yaqin vaqt ichida qabul qilinadi”, deb yozdi.
Payshanba kuni Trampdan Italiya va Ispaniyadagi qo‘shinlarni ham olib chiqish mumkinmi, deb so‘ralganda, u: “Ehtimol... Qarang, nega buni qilmasligim kerak? Italiya bizga hech qanday yordam bermadi, Ispaniya esa dahshatli, mutlaqo dahshatli edi”, deb javob berdi.
Reuters agentligi 10 aprel kuni Oq uyning yuqori martabali amaldoriga tayanib, Tramp maslahatchilari bilan Yevropadagi ba’zi qo‘shinlarni olib chiqishni muhokama qilganini xabar qildi. Germaniya, Italiya va Ispaniya birgalikda 53 mingga yaqin amerikalik askarni joylashtirgan.
Pentagon ma’lumotlariga ko‘ra, 2025 yil dekabr holatiga AQShning Yevropadagi faol harbiy xizmatchilari soni 68 064 nafarni tashkil etgan. Ular 31 doimiy baza va 19 harbiy ob’ektda joylashgan. Eng yirik baza Germaniyadagi Ramstein havo bazasi bo‘lib, u yerda 36 436 nafar askar xizmat qilmoqda.
Trampning bu tahdidlari Eron urushi tufayli yuzaga kelgan keskinlik fonida yuz bermoqda. 28 fevralda boshlangan AQSh-Isroilning Eronga qarshi urushi haligacha yakunlanmagan. Hormuz bo‘g‘ozi samarali ravishda to‘sib qo‘yilgan, bu esa global iqtisodiyotga jiddiy zarba bermoqda.
Tramp Yevropa rahbarlarini urushda AQShni qo‘llab-quvvatlamaganlikda ayblamoqda. U Buyuk Britaniya bosh vaziri Keyr Starmerni “Cherchill emas” deb atagan, Italiya bosh vaziri Jorja Meloni esa tanqid qilingan. 2020 yilda Tramp birinchi muddatida Germaniyadan 12 ming askarni olib chiqish bilan tahdid qilgan edi, ammo Kongress bunga qarshi chiqdi va sobiq prezident Bayden qarorni bekor qildi.
2026 yilgi Milliy Mudofaa Avtorizatsiya Akti (NDAA) Yevropadagi AQSh qo‘shinlari sonini 75 mingdan pastga tushirishni taqiqlaydi. Shunday qilib, Trampning rejalari Kongress tomonidan to‘sib qo‘yilishi mumkin. AQShning Yevropadagi harbiy mavjudligi Ikkinchi Jahon urushiga borib taqaladi va bu bazalar Yaqin Sharqdagi urushlar uchun muhim logistika markazlari bo‘lib xizmat qiladi.
Source: www.aljazeera.com