Qirg‘iziston prezidenti Sadir Japparov Xitoy-Qirg‘iziston-O‘zbekiston temir yo‘li qurilishi boshlanishidan oldin loyihani shaxsan Vladimir Putin bilan muhokama qilganini va Rossiya rahbaridan uni amalga oshirishga rozilik olganini ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu qarorsiz Xitoy tomoni qurilishni boshlashga tayyor emas edi.
Jurnalist Ali To‘xtaqulovga bergan intervyusida Japparov 2020-yilda hokimiyatga kelganidan so‘ng loyihani o‘sha paytdagi Xitoy elchisi bilan muhokama qilganini aytdi. Diplomatning ogohlantirishicha, Pekin Moskvaning roziligisiz qurilishni boshlay olmaydi, chunki loyiha Xitoy tomonidan Torugartgacha taxminan yuz kilometr temir yo‘l yotqizishni nazarda tutadi.
Shundan so‘ng Japparov Putin bilan uchrashuv so‘rab, Rossiyaga uchib ketdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, ular taxminan 35-40 daqiqa davomida faqat temir yo‘l qurilishi masalasini muhokama qilishgan, shundan so‘ng Rossiya prezidenti loyihani amalga oshirishga rozilik bergan.
Japparov temir yo‘lni tarixiy miqyosdagi loyiha deb atadi va u Qirg‘izistonni xalqaro transport izolyatsiyasidan olib chiqishi kerakligini ta’kidladi. Uning hisob-kitoblariga ko‘ra, ishga tushirilgandan so‘ng mamlakat orqali yuk tranziti Qirg‘iziston byudjetiga yiliga 400-500 million dollar sof daromad keltirishi mumkin.
Prezident, shuningdek, temir yo‘l Qirg‘iziston ichki iqtisodiyotini o‘zgartirishini ta’kidladi. Mamlakat shimoli va janubi o‘rtasidagi yuklarni tog‘ dovonlari orqali avtomobil yo‘nalishlari o‘rniga temir yo‘l orqali tashish mumkin bo‘ladi, bu transport xarajatlarini kamaytiradi va biznes yuritishni osonlashtiradi.
Asosiy xalqaro liniyani 2031-2032 yillarda yakunlash rejalashtirilgan. Japparov bu vaqtga kelib Qirg‘iziston o‘z temir yo‘l tarmog‘ini unga ulashni istashini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Makmalgacha bo‘lgan ichki filialni yakunlash uchun taxminan bir milliard dollar kerak bo‘ladi. Investitsiyalar mavjud bo‘lsa, qurilish taxminan 2032-2035 yillarda yakunlanishi mumkin. Agar moliyalashtirishni jalb qilish imkoni bo‘lmasa, ishlar o‘z mablag‘lari hisobidan davom etadi.
Japparov, shuningdek, Qirg‘iziston allaqachon 65 kilometrga yaqin yangi temir yo‘l qurganini ma’lum qildi. Xususan, 62 kilometr taxminan to‘rt yil ichida qurilgan, tekisliklarda bir kilometrning narxi taxminan 955 ming dollarni tashkil etgan.
Eslatib o‘tamiz, intervyu doirasida Japparov 2027-yil 27-yanvardagi saylovlarda ikkinchi muddatga nomzod bo‘lishini ham ma’lum qilgan. Avval u saylovda qatnashmaslikni va Qamchibek Tashiyevni qo‘llab-quvvatlashni rejalashtirgan edi, biroq keyinroq fikrini o‘zgartirib, u mamlakatni boshqarishga tayyor emasligini aytdi.
Source: podrobno.uz