Qozogʻiston hududidagi milodiy II–IV asrlarga oid qadimiy qabrlardan topilgan sirli boʻr buyumlari olimlar tomonidan chuqur oʻrganib chiqildi. Moskva davlat universiteti va xitoylik mutaxassislar Tompakasar hamda Oltin-Asar qabristonlaridan topilgan ikkita eksponatni tahlil qilib, ular aslida qadimgi kosmetika vositasi boʻlgani haqidagi xulosaga kelishdi. Tadqiqot natijalari nufuzli npj Heritage Science ilmiy jurnalida eʼlon qilindi, bu esa ilmiy doiralarda maʼlum darajada qiziqish uygʻotdi.

Ushbu qadimiy yodgorliklar Orol dengizidan sharqda, Sirdaryoning quyi oqimida joylashgan Jetiasar madaniyatiga tegishli ekani aniqlandi. Mazkur hududdagi manzilgohlar oʻtmishda sovet davrida ham oʻrganilgan boʻlib, u yerdan topilgan turli buyumlar mahalliy aholining Osiyoning boshqa mintaqalari bilan keng savdo va madaniy aloqalari boʻlganini koʻrsatgandi. Yangi oʻrganilgan boʻr buyumlari esa vafot etganida 30–39 yosh oraligʻida boʻlgan ikki nafar ayolning qabridan topilgan boʻlib, keyinchalik Sharq muzeyida saqlab kelingan.

Mutaxassislarning taʼkidlashicha, shunga oʻxshash boʻr boʻlaklari qadimgi davrlarda koʻzgu, taroq, chigʻanoq va pichoqlar bilan birga koʻp uchragan. Bu esa ularning ayollarning shaxsiy parvarish va pardoz toʻplamiga kirganidan darak beradi. Shunga qaramay, qabrlarning qadimdayoq talon-toroj qilingani topilmalarning aniq vazifasini oʻrganishni jiddiy ravishda qiyinlashtirgan, biroq zamonaviy texnologiyalar bu sirni ochishga yordam berdi.

Olib borilgan laboratoriya tahlillari davomida buyumlarning asosiy qismi kalsiy karbonatdan iborat ekani aniqlangan. Mikroskopik tekshiruvlar ularning tabiatan tabiiy boʻrdan tayyorlanganini koʻrsatdi, bu esa qadimgi Xitoy kosmetikasida ishlatilgan maydalangan marvarid yoki gʻor minerallaridan farq qiladi. Shuningdek, tarkibdan 300 dan ortiq organik moddalar, jumladan, dolchin, shuvoq va yalpizga xos efir moylari izlari topilgan boʻlib, ularning aniq funksiyasi va teriga qanday surtilgani hozircha toʻliq oʻrganilmagan.

Source: kun.uz