Qozog‘iston o‘tgan asrdagi sovet davrining og‘ir merosi va siyosiy qatag‘onlar oqibatlarini bartaraf etishda qator murakkabliklarga duch kelmoqda. Bundan 85 yil muqaddam sovet rahbariyati yuz minglab begunoh odamlarni, jumladan, SSSR hududida yashagan 400 mingga yaqin etnik olmonlarni Qozog‘iston cho‘llariga majburan ko‘chirib yuborgan edi. Bugungi kunda ushbu fojiali tarixni unutmaslik va yosh avlod ongida saqlab qolish uchun intilayotgan yoshlardan biri — Ostonada jamoatchilik aloqalarini o‘rganayotgan 22 yashar Yunna Kinereishdir.
Olmon millatiga mansub bo‘lishiga qaramay, o‘zini qozoq olmoni deb ataydigan Kinereish Qozog‘istondagi «Vidergeburt» (Tiklanish) olmonlar assotsiatsiyasi faoliyatida faol qatnashadi. U yaqinda o‘z ajdodlarining taqdiriga bag‘ishlangan teatr sahna ko‘rinishida rol o‘ynadi hamda ALShIR — Vatan xoinlari xotinlari Oqmo‘la lagerida saqlangan olmon ayollari haqida hujjatli film suratga oldi. Stalin davridagi Buyuk terror vaqtida Qozog‘istonda eng yirik lagerlar tizimi barpo etilgan bo‘lib, millionlab odamlar bu azob-uqubatlardan o‘tgan.
Qozog‘iston poytaxti yaqinidagi ALShIR va Qarag‘anda viloyatidagi Karlag majmualari o‘sha davrdagi dahshatli qatag‘onlarning yorqin dalilidir. Karlag nafaqat qamoqxona, balki ulkan iqtisodiy-qishloq xo‘jaligi majmua bo‘lib, undan yuz minglab mahbuslar o‘tgan va ularning ko‘pchiligi ochlik hamda og‘ir mehnatdan halok bo‘lgan. Biroq bugungi kunda ushbu muzeylarga tashrif buyuruvchilar soni kam bo‘lib, ko‘pchilik yoshlar bu tarixiy fojialar haqida yetarlicha ma'lumotga ega emas.
Nazarbayev universitetining amerikalik antropologi va tadqiqotchisi Ketrin M. Erdman o‘n yildan beri Qozog‘istondagi Gulag tizimini o‘rganib kelayotganini ta'kidlaydi. Uning so‘zlariga ko‘ra, mahalliy aholi va ma'muriyat vakillari o‘tmishdagi qora sahifalarni eslashni istamaydi, ko‘pincha befarqlik yoki rad javobi bilan qarshi oladi. Shunga qaramay, Yunna Kinereish singari faol yoshlar ajdodlar boshidan kechirgan azob-uqubatlar unitib yuborilmasligi uchun tarixni tirik saqlashga harakat qilmoqda.
Source: www.dw.com