BMTning Ukrainaga oid Mustaqil Xalqaro Tergash Komissiyasi tomonidan chop etilgan yangi hisobotida Rossiya hukumatining "eng yuqori darajadagi" amaldorlari Ukrainaning bosib olingan hududlaridan "minglab" bolalarni majburan olib ketgani va bu urush jinoyati hamda insoniyatga qarshi jinoyat ekanligi ta'kidlandi. Hisobotda Rossiya prezidenti Vladimir Putinning bu jarayonga "to'g'ridan-to'g'ri aralashuvi" borligi va bu "boshidan ko'rinib turgan" deya qayd etilgan.
Ukraina rasmiylarining ma'lumotlariga ko'ra, deyarli 20,000 bola Rossiya va Belarusga noqonuniy ravishda yuborilgan, ammo BMT Komissiyasi hozircha 2022-yilda Moskva tomonidan olib ketilgan 1,205 ta bola holatini aniqlagan. Hisobotda bu bolalarning 80 foizi hali qaytarilmaganligi va ko'plab ota-onalar yoki vasiylar hozirgacha voyaga etmagan bolalarning qayerdaligini bilmasligi aytilgan. Bu majburiy yo'qolish va qaytarishni asossiz kechiktirish sifatida tavsiflanib, insoniyatga qarshi jinoyat va urush jinoyati hisoblanadi.
BMT hisobotida ko'rsatilgan bolalarning aksariyati Donetsk va Lugansk Xalq Respublikalari deb ataladigan Ukrainaning hududlarida yashagan, ular ustidan Moskva noqonuniy nazorat da'vo qiladi. Hisobotda Rossiya Ukrainaga to'liq bosqinini boshlashidan oldin bu bolalarni Rossiya Federatsiyasiga evakuatsiya qilgani va ularni Ukrainaning yaqin hujumidan xavf ostida deb da'vo qilgani, so'ngra bolalarni oilalar yoki muassasalarga joylashtirib, ularga Rossiya fuqaroligi berilgani ta'kidlangan. Rossiya har doim Ukrainadan bolalarni majburan olib ketish ayblovlarini rad etgan.
Bolalarning majburan olib ketilishi va vatanlari bilan aloqalarning uzilishi, shuningdek, Rossiyadagi "majburiy muhit" bolalar uchun "chuqur tashvish manbai" bo'lgan, deya BMT xabar beradi. Qaytishga muvaffaq bo'lgan bolalar "travma, tashvish va tashlab ketilish qo'rquvi"dan aziyat chekadi, bu ko'pincha Rossiyadagi qattiq muomala tufayli yuzaga kelgan. Hisobotda Rossiyadagi bir bolalar uyida xodimlar bir bolaga uning mamlaki Ukraina "endi mavjud emas, hamma narsa yonib ketgan va ota-onasi ehtimol o'lgan" deb aytgani keltirilgan.
2023-yilda Xalqaro Jinoyat Sudi (XJS) Putin va bolalar huquqlari bo'yicha komissari Mariya Lvova-Belovaga Ukrainadan bolalarni noqonuniy deportatsiya qilganlikda ayblab, ularni qidiruvga chiqargan. Lvova-Belova bergan intervyusida u Rossiya hozirda bosib olgan Ukrainaning Mariupol shahridan 15 yoshli o'g'il bolani "qabul qilgani" va u Rossiyaga "bormoqchi emas" bo'lsa-da, uni "qayta tarbiyalaganini" tasvirlagan. Ukraina hozirgacha 2,000 bolani qaytarganini aytadi, ammo urush to'xtovsiz davom etmoqda va bu mojaro beshinchi yilga kirib, 15,000 dan ortiq tinch aholi halok bo'lgan, 41,300 dan ortigi yaralangan va 3.7 million kishi ko'chirilgan.
Source: www.bbc.com