'Epik Fury' operatsiyasining ikki haftalik davrida, AQSh va Isroilning Eron qarshi harbiy harakatlari keng muhokama qilinmoqda. Ko'pchilik bu urushni rejasiz va muvaffaqiyatsiz deb baholaydi, ammo muallifning fikricha, bu noto'g'ri talqin. Aslida, operatsiya Eronning qurol-yarog', yadro infratuzilmasi, havo mudofaasi, dengiz kuchlari va vositachilar tarmog'ini tizimli ravishda zaiflashtirishga qaratilgan strategik harakatdir.
Ma'lumotlarga ko'ra, Eronning ballistik raketalari otishlari 90% ga kamaygan, dronlar soni esa dastlabki 800 tadan 75 tagacha tushgan. AQSh markaziy qo'mondonligi G'arbiy Eron va Tehron ustida havo ustunligini e'lon qildi, bunda AQSh yoki Isroil samolyotlari yo'qotilmagan. Ikkinchi bosqichda Eronning mudofaa sanoati ob'ektlari, raketalar ishlab chiqarish joylari va yerto'sha omborlari nishonga olinmoqda, bu esa Eronning qudratini tiklash imkoniyatini cheklaydi.
Eron hozirda strategik dilemmaga duch kelgan: qolgan raketalarini otish launcherlarni ochib qo'yadi va ular tezda yo'q qilinadi, saqlab qolish esa urush narxini oshirish qobiliyatini yo'qotadi. Shu bilan birga, Hormuz bo'g'ozini yopish Eronning o'z iqtisodiy hayotiga zarar yetkazmoqda, chunki uning neft eksportining 90% shu orqali amalga oshiriladi va Xitoy kabi iqtisodiy hamkorlar bilan aloqalar uzilmoqda.
Eronning vositachilar tarmog'i, jumladan Hizbulloh va Iroqdagi militsiyalar, markaziy boshqaruv yo'qolganligi sababli zaiflashgan. Oliy rahbar Ali Xomeneining o'ldirilishi va uning o'g'li Mojtabaning voris etib tayinlanishi Eronning institutsional zaifligini ko'rsatadi. Mintaqaviy davlatlar, masalan, Qatar va Bahrayn, Eron operativlarini hibsga olmoqda, bu esa Eronning ta'sir doirasini qisqartirmoqda.
Urushning insoniy narxi katta: 1400 dan ortiq tinch aholi halok bo'lgan, neft narxlari oshgan va iqtisodiy og'irliklar butun dunyoni qamrab olmoqda. Biroq, muallif ta'kidlaydiki, harakatsizlikning narxi ham nol emas: Eronning yadro quroliga yaqinlashishi va mintaqaviy tahdidlari inobatga olinishi kerak. Operatsiya strategik jihatdan muvaffaqiyatli bo'lsa-da, urushdan keyingi diplomatik reja hali aniq emas, bu kelajakdagi muammolarni keltirib chiqarishi mumkin.
Source: www.aljazeera.com