O‘rta Sharqdagi urush neft narxlarini ko‘tarayotgan va uy xo‘jaliklari yuqori hisob-kitoblarga tayyorlanayotgan bir paytda, Germaniyaning kichik Feldheim qishlog‘i 30 yil davomida aynan shunday zarbalarga qarshi immunitet yaratdi. Qishloq aholisi elektr to‘lovlarini deyarli e‘tiborga olmaydi, chunki ularning narxi mamlakatning o‘rtacha ko‘rsatkichidan ikki baravar past.
Jens Neumann kabi yangi ko‘chib kelganlar, o‘zining to‘rt ekranli o‘yin tizimi uchun elektr xarajatlarini yarmiga qisqartirganini ta‘kidlaydi. Rossiyaning Ukrainaga qarshi urushi Yevropani energiya inqiroziga solganida ham, Feldheimda narxlar barqaror bo‘lib qoldi – o‘rtacha 0,45 yevro/kVt soat o‘rniga atigi 0,12 yevro/kVt soat. Bu farq shamol turbinalari, biogaz qurilmasi va quyosh panellari orqali qishloqning o‘z-o‘zini energiya bilan ta’minlash tizimidan kelib chiqadi.
Feldheimning muvaffaqiyati 1990-yillarda boshlangan, muhandislik talabasi Maykl Rashemann tomonidan taklif qilingan to‘rtta shamol turbinasidan iborat. Qishloqning biroz baland joyda joylashishi va qulay shamol sharoitlari loyihani boshlashga yordam berdi. Rashemann va uning rafiqasi tomonidan tashkil etilgan Energiequelle kompaniyasi mahalliy hokimiyat, fermerlar kooperativi va aholi bilan doimiy muloqot orqali loyihani kengaytirdi, turbinalarni uylar soyasiga tushmasdan joylashtirish kabi qarorlar qabul qilindi.
2008-yilda ochilgan biogaz qurilmasi chorva mollari chiqindilari va donni elektr va issiqlikka aylantiradi, metan gazini atmosferaga chiqishidan saqlaydi. Qishloqda, shuningdek, yog‘och yonilg‘isi zaxira isitish tizimi, quyosh panellari va katta batareya saqlash qurilmasi mavjud. Feldheim yiliga yuz millionlab kVt soat energiya ishlab chiqaradi, ammo mahalliy iste’mol atigi 1% ni tashkil qiladi, qolgani milliy tarmoqqa uzatiladi.
Aholining arzon energiyaga erishishi 2010-yilda qurilgan butunlay yangi elektr tarmog‘i va har bir uy xo‘jaligining 3000 yevro sarmoya kiritgan, davlat va Yevropa Ittifoqi mablag‘lari bilan qurilgan isitish tarmog‘i orqali amalga oshirildi. Germaniyadagi 180 bioenergetika qishlog‘i orasida Feldheim to‘liq mustaqil elektr va isitish tizimiga ega yagona qishloqdir.
Biroq, Feldheim modeli kichik va yaqin jamoa, qisqa elektr liniyalari va fermerlar kooperativining ishonchli hamkorligi tufayli muvaffaqiyatli bo‘ldi. Kattaroq shaharlarga o‘tkazish qiyin bo‘lishi mumkin. Bundan tashqari, biogaz qurilmasining subsidiyalari tugaydi va yangi, kuchliroq shamol turbinalarini o‘rnatish zarurati paydo bo‘ladi, bu esa yana ham jamoaviy ishtirokni talab qiladi.
Source: www.dw.com