G‘azo sektorida 2 milliondan ortiq falastinliklar Isroil harbiy bosimi va bombardimonlari ostida qisqarayotgan hududda tirik qolish uchun kurashmoqda. Hozirgi vaqtda ularning hayoti oktyabr oyida tuzilgan nozik “tinchlik” kelishuviga bog‘liq, ammo bu kelishuv Isroil va AQShning Eronga qarshi hujumlari va mintaqadagi keskinlashuv tufayli yorilib ketish xavfi ostida.
Reuters axborot agentligining xabar berishicha, AQSh prezidenti Donald Trampning “Tinchlik Kengashi” vakillari Hamas namoyandalari bilan Misr poytaxti Qohirada hafta oxirida uchrashuv o‘tkazdilar. Bu muzokaralar G‘azodagi urushdan keyingi jarayonni boshqarish uchun tuzilgan yangi organning birinchi bevosita aloqasi hisoblanadi. Muzokaralarning asosiy maqsadi mintaqadagi urush boshlanganidan beri jiddiy tahdid ostida qolgan “tinchlik” kelishuvini himoya qilishdir.
Muzokaralardan so‘ng, Isroil G‘azo va Misr o‘rtasidagi yagona piyoda chegaradosh Rafah o‘tish punktini chorshanba kuni qisman ochishini e’lon qildi. Bu o‘tish punkti Eronga qarshi hujum boshlanganidan keyin yopilgan edi. Biroq, diplomatik harakatlarga qaramay, G‘azodagi zo‘ravonliklar davom etmoqda: yakshanba kuni Isroilning zarbalari natijasida ikki o‘g‘il bola, homilador ayol va to‘qqizta politsiyachi o‘ldirilgan 13 nafar falastinlik halok bo‘ldi.
Falastinlik siyosiy tahlilchi Abdulloh Aqrabaviyning ta’kidlashicha, Vashingtondan Hamas bilan uchrashuvga tayyorligi G‘azo sektoridagi haqiqatni aks ettiradi: “G‘azo sektoridagi asosiy harbiy, siyosiy va ijtimoiy kuch Hamas ekanligi to‘liq va real tan olinmoqda”. Biroq, u bu uchrashuvlarni AQSh siyosatidagi tub o‘zgarish deb hisoblashga qarshi ogohlantiradi, chunki Tramp ma’muriyati davrida diplomatik uchrashuvlar siyosiy tan olish bilan teng emas.
Aqrabaviyning izohlariga ko‘ra, muzokaralarning yakuniy maqsadi G‘azoda yangi tashkil etilgan texnokratik qo‘mitani kuchaytirish va unga qurolli guruhga qarshi turish uchun ijtimoiy bazani yaratish imkoniyatini berishdir. U, shuningdek, Rafah o‘tish punktining ochilishi falastinliklarning bosimi natijasi emas, balki ushbu qo‘mitaning falastin jamiyatiga kirib borishini ta’minlash uchun mo‘ljallangan strategik harakat ekanligini ta’kidladi.
Mintaqaviy mojaro boshlanishidan oldin, Trampning 20 bandli Yaqin Sharq tashabbusi G‘azodagi ommaviy o‘ldirishlarni qisman to‘xtatdi va Isroil harbiy asirlari hamda ba’zi falastinlik mahbuslarni ozod qilishni ta’minladi. Buning evaziga Hamas tinchlikka rozi bo‘ldi, bu esa Isroil qo‘shinlariga sektorning yarmidan ko‘prog‘ini egallab olish imkoniyatini berdi. Biroq, Tramp rejasining ikkinchi bosqichi – Hamas qurollarini tashlash evaziga afv va qayta qurish – hanuzgacha to‘xtab turibdi.
Aqrabaviyning fikricha, AQSh va Isroil Eronga qarshi urushda faol ishtirok etayotgani sababli, ular G‘azoda tez va amalga oshiriladigan g‘alabaga erishish uchun Hamasga bosimni kuchaytirmoqda. Biroq, Hamas o‘z qurollarini ishg‘olga qarshi kurash va kelajakdagi falastin xavfsizlik institutlari uchun asos sifatida ko‘rishda davom etmoqda.
Vashington va Tel-Aviv G‘azoning siyosiy kelajagini shakllantirish uchun qirg‘in qaytalanish xavfidan foydalanishga harakat qilayotgan bo‘lsa-da, sektorda qolgan falastinliklar uchun haqiqat o‘zgarmagan. Ularning nuqtai nazaridan, yagona chegaradosh o‘tish punktining qisman ochilishi diplomatik yutuq emas, balki harbiy ishg‘ol talablari garoviga olingan G‘azo sektorida qisqa muddatli nafas olish imkoniyatidir.
Source: www.aljazeera.com