️ AQSh va Isroilning Eron hujumidan so‘ng neft narxlarining keskin oshishi global iqtisodiyot uchun jiddiy tahdidga aylanmoqda. 28-fevralda boshlangan harbiy harakatlardan keyin neft narxi 100 dollardan oshib ketdi va hozirgi kunda 120 dollarga yaqinlashdi. Eronning 18-martda Isroilning Janubiy Pars gaz koniga hujumi va keyingi javobiy harakatlar natijasida neft narxi 108 dollardan yuqori ko‘rsatkichga yetdi.
️ Mutaxassislarning fikricha, neft narxining yanada oshishining asosiy sababi – Hormuz bo‘g‘ozining yopilishi. Bu bo‘g‘oz orqali tinchlik davrida dunyo neftining beshdan bir qismi tashiladi. Eron bo‘g‘ozni yopganini e‘lon qilib, undan o‘tishga urinayotgan kemalarga hujum qilish bilan tahdid qildi. Natijada, bo‘g‘ozdan faqat Hindiston, Pokiston, Turkiya va Xitoy bayrog‘i ostidagi bir nechta kema o‘tishga ruxsat olmoqda.
️ AQSh prezidenti Donald Trump bo‘g‘ozni ochish uchun harbiy konvoy tashkil etish bo‘yicha xalqaro qo‘llab-quvvatlovchi topa olmadi. Xalqaro energiya agentligi bilan hamkorlikda 400 million barrel neft zaxirasini chiqarishga qaror qilinsa-da, bu chora bo‘g‘ozdagi tashish to‘xtab qolganligini to‘liq qoplay olmaydi. OCBC Group Research hisob-kitoblariga ko‘ra, zaxiralar hisobga olinsa ham, global bozorda kuniga 10 million barrel yetishmovchilik mavjud.
️ Neft narxining 150 yoki 200 dollargacha ko‘tarilishi global iqtisodiyotga og‘ir zarba bo‘ladi. Xalqaro valyuta fondi hisob-kitoblariga ko‘ra, neft narxining 10 foiz oshishi bir yil davomida global inflyatsiyani 0,4 foizga, iqtisodiy o‘sishni esa 0,15 foizga kamaytiradi. 2008-yilda global moliyaviy inqiroz davrida Brent neftining eng yuqori narxi 147,50 dollar bo‘lgan, bu bugungi kunda 224 dollarga teng.
️ Ba‘zi mutaxassislar neft narxining 200 dollargacha ko‘tarilishini “mumkin” deb hisoblasa, boshqalari buni “g‘ayritabiiy” deb baholaydi. Optimistik nuqtai nazarga ko‘ra, AQSh, Kanada, Argentina, Braziliya va Gayana kabi mamlakatlarda ishlab chiqarishning oshishi va Saudiya Arabistonining Sharq-G‘arb quvuri kabi muqobil yo‘llar mavjudligi narxning haddan tashqari oshishiga to‘sqinlik qilishi mumkin. Biroq, narxning qanchalik yuqori ko‘tarilishi, asosan, Hormuz bo‘g‘ozidagi harakatlarning qayta tiklanishi va talabning pasayishi (“talabning yo‘qolishi”) bilan belgilanadi.
Source: www.aljazeera.com