Bir qator Yevropa davlatlari va Yaponiya energiya bozorlarini barqarorlashtirish bo‘yicha qadamlar tayyorlashini e'lon qildi. Bu qaror Fors ko‘rfazidagi energiya ob'ektlariga bir kun oldin amalga oshirilgan zarbalardan so‘ng qabul qilindi, bu esa AQSh-Isroilning Eron bilan urushi fonida neft va gaz narxlarining keskin oshishiga sabab bo‘ldi.
Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya, Italiya, Niderlandiya va Yaponiya rahbarlari o‘zlarining birgalikdagi bayonotida “Xurmuz bo‘g‘ozi orqali xavfsiz o‘tishni ta'minlash uchun zarur harakatlarga tayyor ekanliklarini” bildirdilar. Ular aniq harakatlarni ko‘rsatmagan bo‘lsa-da, “neft va gaz inshootlari kabi fuqarolik infratuzilmasiga hujumlarni darhol to‘xtatishni” talab qilishdi.
Xalqaro energiya agentligi (IEA) o‘tgan hafta global energiya narxlarining oshishiga qarshi kurashish maqsadida a'zolarining strategik neft zaxiralarini tarixdagi eng katta hajmdagi chiqarilishini tasdiqladi. Bayonotda “Biz energiya bozorlarini barqarorlashtirish uchun boshqa choralarni ham ko‘ramiz, jumladan, ayrim ishlab chiqaruvchi davlatlar bilan ishlab, mahsulot hajmini oshirishni” ta'kidladi.
Bozorlar 28-fevralda boshlangan urushdan keyin jiddiy zarar ko‘rdi, chunki Tehron Fors ko‘rfazi bo‘ylab ob'ektlarga zarba berdi va dunyo neft va gazining beshdan bir qismi o‘tadigan Xurmuz bo‘g‘ozini samarali tarzda yopdi. Yevropa rahbarlari AQSh prezidenti Donald Trampning harbiy kemalarni harbiy ittifoq doirasida joylashtirish orqali Fors ko‘rfazidagi asosiy neft yo‘llarida erkin harakatlanishni ta'minlashga yordam berish talablarini rad etdi.
Qatarning Ras Laffan sanoat shahridagi dunyodagi eng yirik suyuq tabiiy gaz (LNG) inshootiga Eron tomonidan amalga oshirilgan hujum narxlar oshishidan xavotirlarni kuchaytirdi. QatarEnergy Ras Laffandagi “keng qamrovli zarar” haqida xabar berdi, bu inshoot dunyo LNG ta'minotining 20 foizini ishlab chiqaradi va Osiyo va Yevropa bozorlarida ushbu yoqilg‘iga bo‘lgan talabni muvozanatlashda muhim rol o‘ynaydi. Kompaniyaning bosh direktori Saad al-Kaabi Eron hujumlari QatarEnergy LNG eksportining 17 foizini ishlab chiqaradigan inshootlarga zarar yetkazganini va uni tuzatish uchun uch yildan besh yilgacha vaqt ketishini aytdi.
Energiya narxlari keskin oshdi va aktsiyalar qiymati tushdi, bu global ta'minot va inflyatsiya xavotirlarini qayta kuchaytirdi va iqtisodiy o‘sishga zarar etkazishi mumkin. Yevropa gaz narxlari 25 foizga, Brent neft fyucherslari esa 13:00 GMT da 113 dollarga yaqin 6 foizga oshdi. Yevropa gaz narxlari 28-fevralda boshlangan urushdan beri 60 foizdan ortiq oshdi. Verdant iqtisodiy siyosat markazi hammuassisi Jeyms Miduey bu neft va gaz narxlaridagi “vaqtinchalik o‘zgarish” bo‘lmasligini aytdi.
Source: www.aljazeera.com