Eron Tashqi Ishlar Vazirligi rasmiy ravishda AQSh bilan hech qanday muzokara yoki kelishuv jarayonlari yo‘qligini e’lon qildi. Bu bayonot AQShning so‘nggi vaqtlarda Pokiston orqali Eron hukumatiga bir oylik o‘t ochmaslik taklifini yetkazgani haqidagi xabarlarga javoban berildi. Vazirlik vakili Esmoil Baqaei AQSh diplomatik harakatlariga ishonchsizlik bildirib, “Biz AQSh diplomatik harakatlariga ishonmaymiz, chunki ular muzokara jarayonida ham bizga hujum qilishgan” dedi.
Eron hukumatining bu qat’iy pozitsiyasi davom etayotgan urush fonida kelib chiqqan bo‘lib, Eron qo‘shinlari Isroil va Quvayt xalqaro aeroporti kabi AQShga yaqin davlatlarga raketalar otishni davom ettirmoqda. Eron harbiy vakili Ebrahim Zolfag‘ari televizion chiqishida AQShning tinchlik rejalarini masxara qilib, “Sizning muvaffaqiyatsizligingizni kelishuv deb atamang” dedi. Bu urushning to‘rtinchi haftasiga kirgani bilan birga, AQSh va Isroilning Eronning raketalar zaxirasi tugagan degan da’volariga qaramay, Eron hujumlarini davom ettirish qobiliyatini ko‘rsatmoqda.
Urushning iqtisodiy oqibatlari global miqyosda sezilmoqda, chunki Eron Hormuz bo‘g‘ozini blokirovka qilgani tufayli neft narxlari o‘zgaruvchan bo‘lib qoldi. Yaponiya Bosh vaziri Sanae Takaichi Xalqaro Energiya Agentligidan (IEA) qo‘shimcha neft zaxiralarini chiqarishni muvofiqlashtirishni so‘radi. IEA bosh direktori Fatih Birol zarurat tug‘ilsa, qo‘shimcha zaxiralarni chiqarishga tayyor ekanligini aytdi. Bu urush global energiya xavfsizligiga jiddiy tahdid solayotganini ko‘rsatadi.
Boshqa tomondan, Filippin AQSh sanksiyalangan davlatlardan neft sotib olish uchun imtiyozlar olish uchun AQSh bilan ishlayotganini e’lon qildi. Filippinning AQShdagi elchisi Manuel Romualdez Reutersga bergan intervyusida “Barcha variantlar ko‘rib chiqilmoqda” dedi. Bu AQShning urushga qarshi choralarining iqtisodiy ta’sirini kengaytirishini ko‘rsatadi. Shuningdek, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Inson Huquqlari bo‘yicha Oliy komissari Volker Tyurk barcha davlatlarni urushni tugatish uchun harakat qilishga chaqirdi, bu mojaroning xalqaro miqyosdagi xavfini ta’kidladi.
Urushning siyosiy oqibatlari ham kuzatilmoqda, masalan, Kipr Birlashgan Qirollikdan oroldagi harbiy bazalar uchun yangi xavfsizlik kelishuvlarini muhokama qilishni so‘radi. Bu Eronning Shahed dronlari hujumidan keyin kelib chiqqan, Kiprning AQSh ittifoqchisi bo‘lgan Birlashgan Qirollik bilan munosabatlaridagi keskinlikni aks ettiradi. Umuman olganda, Eronning AQSh bilan muzokaralarni rad etishi urushning davom etishi va uning global ta’sirini kuchaytirish xavfini ko‘rsatmoqda.
Source: www.dw.com