Los-Anjelesda boʻlib oʻtgan sud jarayonida Instagram va YouTube kabi dunyoning eng mashhur raqamli platformalari qaramlik yaratishda va bolalarni himoya qilishda eʼtiborsizlik qilganlikda ayblanib, 6 million dollar jarimaga tortildi. Kaley ismli yosh ayolga toʻlanadigan jarima, platformalarning uning ruhiy salomatligiga (tana dismorfiyasi, depressiya va oʻz joniga qasd qilish fikrlari) salbiy taʼsiri tufayli belgilandi.

Meta (Instagram egasi) va Google (YouTube egasi) apellyatsiya berish niyatida ekanligini bildirdi. Meta bitta ilovaning oʻsmirlar ruhiy salomatligi inqiroziga yagona sababchi boʻlolmasligini, Google esa YouTube ijtimoiy tarmoq emasligini taʼkidladi. Biroq, sud platformalarning bolalar himoyasi uchun taklif qilgan vositalar yetarli emas deb topdi.

Ekspertlar bu qarorni “katta texnologiya” sanoati uchun “katta tamaki” momenti deb baholaydi, bu esa kelajakda ekranlarda sogʻliq haqida ogohlantirishlar, reklama cheklovlari va platforma dizayniga qonuniy javobgarlikni keltirishi mumkin. AQShda platformalarni kontent uchun javobgarlikdan himoya qiluvchi 230-boʻlim qonuni hozirda senatda muhokama qilinmoqda, bu himoya zaiflashishi mumkin.

Sud qarori butun dunyo boʻylab ijtimoiy tarmoqlarni tartibga solish boʻyicha muhim oʻzgarishlarning boshlanishi boʻlishi mumkin. Avstraliya allaqachon 16 yoshgacha boʻlgan bolalarga eng yirik platformalarni blokladi, Buyuk Britaniya va boshqa mamlakatlar ham shunga oʻxshash choralarni koʻrib chiqmoqda. Bu jarayon platformalarning foydalanuvchilarni uzoq vaqt saqlash uchun moʻljallangan algoritmik tavsiyalar, cheksiz skroll qilish kabi xususiyatlariga qarshi kurashni kuchaytirishi mumkin.

Kaleyning gʻalabasi AQShda yil davomida koʻplab shunga oʻxshash sud jarayonlarining faqat boshlanishi hisoblanadi. Sud qarori platforma dizaynining qonuniy va ijtimoiy oqibatlari borligini tan olgan holda, kelajakda foydalanuvchilar farovonligi hisobga olinmagan boshqa texnologik tizimlarga qarshi daʼvolarni ochishi mumkin.

Source: www.bbc.com