AQSH va Isroil tomonidan boshlangan urushda boshlang‘ich tashabbus hozirda Eron tomonida. So‘nggi oy davomida urush yakuniga emas, balki kuchayishga intilmoqda. AQSH va Isroil boshqaruvi Eron rahbariyatini yo‘q qilish va siyosiy tizimni qulashiga umid qilgan edi, ammo bu amalga oshmadi, natijada charchatuvchi urush boshlangan.
So‘nggi kunlarda AQSH prezidenti Donald Tramp Eron bilan "juda yaxshi muzokaralar olib borilayotgani", "kelishuvga yaqinlashilgani" haqida bir qator bayonotlar berdi. Biroq, Eron rasmiylari bu da'volarni qat'iy rad etib, "AQSH bilan hech qanday muzokaralar olib borilmayotgani" va "urushni davom ettirish niyatida" ekanliklarini ta'kidladilar. Bu qarama-qarshi bayonotlar jahon hamjamiyati va ekspertlarni chalkashtirib yubormoqda.
Manbalarga ko‘ra, AQSH va Eron o‘rtasida aloqalar mavjud, ular Pokiston, Turkiya va Misr kabi vositachilar orqali amalga oshirilmoqda. AQSH Eronga 15 bandli shartlarni taqdim etgan, jumladan, boyitilgan uranni MAKATEGA topshirish, Fors ko‘rfazi va Hormuz bo‘g‘ozini erkin savdo zonasi deb e'lon qilish va raketa dasturidan voz kechish. Eron bu shartlarni rad etgan.
O‘z navbatida, Eron AQSHdan Yaqin Sharqdagi barcha bazalarni yopish, barcha sanksiyalarni olib tashlash, urushda yetkazilgan zararni qoplash va "Hizbulloh"ga hujum qilmaslik kabi talablarni ilgari surgan. AQSH bu talablarni "haqiqatdan yiroq" deb baholagan. Eron, shuningdek, o‘z raketa dasturini muzokara mavzusi emasligini ta'kidlagan.
Eronning muzokaralarga shoshilmasligining sabablari orasida rahbariyatdagi o‘zgarishlar bor: oliy rahbar Xomeyniy o‘ldirilgach, yangi rahbar Mujtaba Xomeyniy to‘liq nazoratni qo‘lga kirita olmagan bo‘lishi mumkin. Islom inqilobi gvardiyasi korpusi kuchayib, siyosiy va harbiy tashabbuslarni o‘z qo‘liga olgan. Bu vaziyatda urushda tashabbus Eron tomonida qolmoqda, chunki u AQSH va G‘arbga iqtisodiy, harbiy va siyosiy bosim o‘tkazmoqda. Urush uzoq davom etsa, Trampning siyosiy ahvoli murakkablashadi va G‘arb mamlakatlarining iqtisodiy vaziyati og‘irlashadi.
Paradoks shundaki, Eron urushni to‘xtatish va g‘alaba qozonish uchun bosim va jangovar harakatlarni davom ettirishi kerak. Bu urushning tezda tugamasligi va eskalatsiyaning kuchayishini anglatadi. Muzokaralar istiqboli noaniq qolmoqda, chunki ikkala tomon ham qat'iy pozitsiyada turibdi.
Source: kun.uz