Eron bilan AQSh-Isroil urushi kuchayib borayotgan bir paytda, sun'iy yo'ldosh tasvirlari axborot urushining asosiy maydoniga aylanmoqda. Sun'iy intellekt yordamida manipulyatsiya qilingan yoki butunlay yaratilgan havo tasvirlari haqiqat va xayol o'rtasidagi chiziqni tobora noaniq qilib qo'ymoqda.
Ijtimoiy tarmoq foydalanuvchlari mashhur shaxslar yoki shahar manzaralaridagi aniq AI o'zgartirish belgilarini aniqlashda yaxshilandi, ammo Eron urushida soxta sun'iy yo'ldosh tasvirlari kabi yangi turdagi aldash usuli diqqat markaziga aylandi. Yunoniston CERTH tadqiqot institutining media tekshiruvi bo'yicha mutaxassisi Simeon Papadopoulosning ta'kidlashicha, odamlar sun'iy yo'ldosh tasvirlari bilan cheklangan tanishishga ega, bu ularni manipulyatsiya qilish uchun oson nishonga aylantiradi.
Sun'iy yo'ldosh tasvirlarini o'zgartirish yangi hodisa emas – Rossiya 2014-yilda halokatga uchragan Malayziya samolyoti haqida soxta tasvirlarni tarqatgan. Shunga o'xshash soxta materiallar Hindiston-Pokiston keskinligi kabi boshqa mintaqaviy nizolarda ham paydo bo'lgan, ammo mutaxassislarning ta'kidlashicha, ushbu usul hozirgi AQSh-Isroil-Eron mojarosi davrida ancha keng tarqaldi. Ochiq manbali razvedka (OSINT) tahlilchisi Bredi Afrikning so'zlariga ko'ra, muammo yomonlashmoqda.
Buning sabablaridan biri – AI vositalari endi Google Earth yoki Bing Maps'dan haqiqiy sun'iy yo'ldosh tasvirini olish va unga effektlar qo'llashni juda osonlashtirdi. Vayron qilingan infratuzilma yoki strategik zararni ko'rsatish orqali, o'zgartirilgan tasvirlar ko'pincha bir tomon uchun foydali harbiy narrativlarni targ'ib qilish uchun ishlatiladi. Bundan tashqari, ko'plab tijorat sun'iy yo'ldosh provayderlari urush davrida o'z ma'lumotlarining harbiy nishonga olinishining oldini olish uchun yuqori aniqlikdagi tasvirlarga cheklangan umumiy kirish imkoniyatini beradi, bu esa bo'shliq yaratadi.
DW Fact Check bir nechta taniqli misollarni o'rganadi. Bir foydalanuvchi Fors ko'rfazi haqidagi sun'iy yo'ldosh tasvirini tarqatib, u Qatardagi yonayotgan neft maydonlarini ko'rsatayotganini da'vo qilgan, ammo tasvir soxta ekanligi aniqlandi – uning pastki o'ng burchagida Gemini suv belgisi ko'rinadi. Boshqa bir holatda, Tehron Times gazetasi Qatardagi "Amerika radari" ning "oldin va keyin" tasvirlarini tarqatgan, ammo ular aslida Bahrayndagi AQSh harbiy-dengiz bazasini ko'rsatgan va "keyin" tasviri AI tomonidan yaratilgan. Shuningdek, Xitoy kompaniyasi MizarVision nomini o'zlashtirgan hisob soxta tasvirlarni tarqatgan, kompaniya esa bunday hisoblarning o'zi bilan aloqasi yo'qligini e'lon qilgan.
Sun'iy yo'ldosh tasvirlari jurnalistika va urushda tobora kuchli vositaga aylanib borayotgan bir paytda, AI tomonidan manipulyatsiya qilingan vizuallarning ko'payishi jamoatchilik tushunchasi uchun katta muammo tug'dirmoqda. Noto'g'ri yoki o'zgartirilgan tasvirlar tez tarqalib, mutaxassislar ularni rad etishga vaqt topishidan oldin narrativlarni shakllantirishi mumkin. Ijtimoiy tarmoqlarda mojarolar real vaqt rejimida sodir bo'layotgan bir davrda raqamli savodxonlikni rivojlantirish va dramatik "sun'iy yo'ldosh" ochilishlariga sog'lom skeptitsizm bilan yondashish muhimdir. Haqiqiy sun'iy yo'ldosh ma'lumotlari voqealarni hujjatlashtirish uchun muhim bo'lib qolmoqda, ammo uni soxta materiallardan ajratish platformalar, media tashkilotlari va foydalanuvchilarning diqqatini talab qiladi.
Source: www.dw.com