Eron hukumati tomonidan Hormuz boʻgʻozi blokadasi davom etar ekan, Buyuk Britaniya bugun 40 ga yaqin davlatning ishtirokida virtual muzokaralar oʻtkazmoqda. Muzokaralarning asosiy maqsadi – dunyo neft va suyuq tabiiy gazining 20 foizini tashib oʻtuvchi bu muhim dengiz yoʻlini qayta ochish strategiyalarini muhokama qilish.
Eronning bu qadri, AQSh va Isroil tomonidan 28-fevralda Tehron hujumlari bilan boshlangan urush tufayli qabul qilingan. Blokada global neft narxlarini barrel uchun 100 dollardan yuqoriga koʻtarib, ayniqsa Osiyo mamlakatlarida yoqilgʻi taqsimoti va sanoat ishlab chiqarishini cheklashga majbur qildi. Masalan, Malayziya hukumat xodimlarini energiya tejash maqsadida uydan ishlashga buyruq berdi.
AQSh bu muzokaralarda ishtirok etmayapti, chunki soʻnggi haftada Donald Tramp bu boʻgʻozni ochish “ularning mas’uliyati emas” va Yevropa davlatlariga “oʻz neftlaringizni oling” deb eʼlon qildi. Britaniya tashqi ishlar vaziri Yvette Cooper boshchiligidagi uchrashuvda Fransiya, Niderlandiya, Germaniya, Italiya, Kanada, Avstraliya va Birlashgan Arab Amirliklari ishtirok etmoqda.
Britaniya Bosh vaziri Kier Starmer uchrashuv oldidan matbuot anjumanida davlatlar “erkin navigatsiyani tiklash, qolgan kemalar va dengizchilar xavfsizligini taʼminlash va muhim tovarlar harakatini qayta boshlash” uchun barcha diplomatik va siyosiy choralarni koʻrib chiqishlarini aytdi. U, shuningdek, harbiy rejalashtiruvchilarni yigʻib, jangovar harakatlar toʻxtagandan keyin boʻgʻozni ochish va xavfsiz qilish yoʻllarini muhokama qilishlarini qoʻshdi.
Eron urush boshlanganidan beri oʻzining beshta tinchlik shartlaridan biri sifatida Hormuz boʻgʻozi ustidagi huquqlarini tan olishni talab qilmoqda. Mamlakat mart oyining boshlaridan beri faqat “doʻst” deb hisoblagan davlatlar (Hindiston, Pokiston, Malayziya, Xitoy) kemalariga ruxsat berib, boshqa mamlakatlar esa oʻz kemalari uchun xavfsiz oʻtish huquqini olish uchun Eron bilan shartnomalar tuzishga intilmoqda. Eron parlamenti oʻtgan hafta boʻgʻozdan oʻtayotgan kemalardan toʻlov yigʻish toʻgʻrisida qonun loyihasini koʻrib chiqayotgani haqida xabar berildi.
Source: www.aljazeera.com