Reuters axborot agentligining xabar berishicha, Sharqiy Liviya harbiy rahbari Xalifa Haftar Birlashgan Millatlar Tashkilotining qurol embargosiga qaramay, Xitoy va Turkiya ishlab chiqarilgan jangovar dronlarga ega boʻlishi mumkin. Agentlik 2023-yil aprel va dekabr oylari orasida Benghazi shahridan 100 kilometr sharqda joylashgan Al Xadim choʻl harbiy bazasida kamida uchta dronni koʻrsatadigan tijorat sunʼiy yoʻldosh tasvirlarini eʼlon qildi.
Uchta qurol ekspertlari tasvirlarni koʻrib chiqib, bu yil ham samolyotlarni boshqarish uchun moʻljallangan uskunalar koʻrinib turganini tasdiqladilar. 2014-2020-yillardagi Liviya fuqarolar urushi paytida uchuvchisiz samolyotlar muhim rol oʻynagan. Haftarning Liviya Milliy Armiyasi (LNA) BMT tomonidan tan olingan Tripoli hukumatini qurolli toʻdalar va “terrorchilar”ni boshpana qilganlikda ayblab, uni agʻdarishga urindi. Hukumat bu daʼvolarni rad etdi.
BMT tergovchilarining aytishicha, Birlashgan Arab Amirliklari (BAA), Misr, Rossiya va boshqa davlatlar Haftarga muhim yordam koʻrsatgan. Turkiya esa Tripolidagi maʼmuriyatni qoʻllab-quvvatlagan. Xitoy esa betaraf pozitsiyani saqlagan. 2020-yilda Liviya tomonlari oʻt ochishni toʻxtatish toʻgʻrisida kelishuvga erishgan boʻlsa-da, mamlakat Haftarning sharqdagi maʼmuriyati va Bosh vazir Abdulhamid Dbeibah boshchiligidagi gʻarbdagi Tripoli hukmati oʻrtasida boʻlinib qolgan.
Liviya tahlil markazi Sadeq Instituti rahbari Anas El Gomatiyning aytishicha, Al Xadimga yangi jangovar dronlarning kelishi Haftar uchun “katta ramziy gʻalaba” boʻladi. U Reutersga dronlar Haftarning sharq va janubdagi koʻplab neft konlari ustidan nazoratini mustahkamlaganini va birlashgan Liviya hukumatini tuzish boʻyicha muzokaralarda uning pozitsiyasini kuchaytirganini aytdi. Biroq, Gomatiy shuni taʼkidladi: “Savol shunda: ularni kim boshqarmoqda?”
Ekspertlar sunʼiy yoʻldosh tasvirlarida koʻrilgan dronlardan biri, ehtimol, Xitoy ishlab chiqarilgan Feilong-1 (FL-1) – ilgʻor kuzatuv va hujum droni ekanligini aytishdi. Qolganlari esa kam quvvatli, Turkiya ishlab chiqarilgan Bayraktar TB2 dronlari boʻlishi mumkin. Barcha uch mutaxassis boshqa turlarni ham istisno qilish mumkin emasligiga rozi boʻldi. Reuters dronlarni kim yoki qachon yetkazib berganini, shuningdek, Xitoy, Turkiya yoki boshqa BMT aʼzolari embargodan ozod qilish uchun ariza berganmi yoki yoʻqligini aniqlay olmadi.
Source: www.aljazeera.com