AQSh hukumati tomonidan tuzilgan “Yo‘qolib borayotgan turlarni himoya qilish qo‘mitasi” (Endangered Species Committee) o‘zining 30 yildan ortiq vaqt ichidagi birinchi yig‘ilishida Meksika qo‘ltig‘idagi neft va gaz qazib olish loyihalarini “Yo‘qolib borayotgan turlarni himoya qilish to‘g‘risidagi qonun” (ESA) talablaridan ozod qilish to‘g‘risida qaror qabul qildi. Qo‘mita raisi Ichki ishlar vaziri Doug Burgum va Mudofaa vaziri Pete Hegseth boshchiligidagi yetti nafar a’zoning barchasi ushbu istisnoni ma’qulladi.
Hegseth bu qarorni “milliy xavfsizlik zarurati” deb atab, Eron tomonidan Hormuz bo‘g‘ozi orqali neft tashishni to‘sib qo‘yish harakatlari va global energiya narxlarining oshishi fonida AQShning ichki neft ishlab chiqarishini mustahkamlash zarurligini ta’kidladi. U, shuningdek, ekologik guruhlarning sud da’volari sanoatni tahdid qilayotganini va mamlakat energiya ta’minotini zaiflashtirish xavfi borligini aytdi.
Biroq, ekologlar va huquq himoyachilari bu qarorni tanqid qilib, u noyob Rice kiti (faqat 51 ta qolgan), oqqush turnasi va dengiz toshbaqalari kabi himoyalangan turlarni yo‘q bo‘lib ketish xavfiga olib kelishini ta’kidlamoqda. “Yer adolati” (Earthjustice) tashkiloti advokati Stiv Mashuda buni “Trump ma’muriyatining o‘zi yaratgan gaz inqirozidan foydalanib, yo‘qolib borayotgan kitlar va boshqa himoyalangan turlarni himoyasiz qoldirish harakati” deb baholadi.
Meksika qo‘ltig‘i AQShning eng yirik neft ishlab chiqarish hududlaridan biri bo‘lib, mamlakatdagi yillik neft ishlab chiqarishning 10% dan ortig‘ini tashkil qiladi. Ammo bu hudud 2010-yilda 11 kishi halok bo‘lgan va millionlab gallon neft quyilgan “Deepwater Horizon” halokati kabi ekologik falokatlar hamda yaqinda 600 kilometrga tarqalgan yangi neft quyilishi bilan ham mashhur.
Qo‘mita, guruhlar tomonidan “Xudo otryadi” (God squad) laqabi berilgan, 1978-yilda tashkil etilgan va faoliyati davomida faqat uch marta yig‘ilgan. Uning so‘nggi yig‘ilishi federal sudning Trumpning birinchi muddati davrida yo‘qolib borayotgan turlarni himoya qilish qoidalarini zaiflashtirishga urinishlarini bekor qilgan qaroridan bir kun o‘tgach bo‘lib o‘tdi. Ekologik tashkilotlar qo‘mitaning qarorini sud orqali bloklashga va’da berishdi.
Source: www.theguardian.com