AQSh prezidenti Donald Trump Eron bilan davom etayotgan urush bo'yicha o'tkazilgan matbuot anjumanida o'zining 'asosiy strategik maqsadlari' amalga oshish arafasida ekanligini da'vo qildi. U shuningdek, boshqa mamlakatlarni 'jasorat' ko'rsatishga va Xurmuz bo'g'ozini 'qadrlash'ga chaqirdi. Trumpning bayonotlari global bozorlarda sezilarli o'zgarishlarga sabab bo'ldi.
Trumpning chiqishi fonida neft narxlari keskin ko'tarildi: Brent nefti 5% o'sib barreliga 106,22 dollarga, AQSh standart nefti esa 4,2% o'sib 104,36 dollarga yetdi. Osiyo fond bozorlari pasayishni boshladi: Tokiodagi Nikkei 225 indeksi 1,4%ga, Janubiy Koreyaning Kospi indeksi 3,4%ga, Gonkongning Xan Sen indeksi esa 0,8%ga tushdi. AQSh va Yevropa fond bozorlari ham 1-1,5% pasayishni qayd etdi.
AQSh prezidenti neft narxlarining o'sishini 'qisqa muddatli' deb baholab, buning sababini 'Eron rejimining tijorat neft tankerlariga va mojaroda hech qanday aloqasi bo'lmagan qo'shni mamlakatlarga qilingan terror hujumlari' deb atadi. U shuni ta'kidladi: 'Biz Xurmuz bo'g'ozi orqali deyarli hech qanday neft import qilmaymiz va kelajakda ham qilmaymiz. Dunyoning bu bo'g'oz orqali neft oladigan mamlakatlari uni qadrlashi va g'amxo'rlik qilishi kerak'.
Trump urushning yakunlanishiga yaqinlashayotganini takrorladi: 'Men bu asosiy strategik maqsadlar amalga oshish arafasida ekanligini aytishdan mamnunman'. U AQShning keyingi ikki-uch hafta davomida Eron hududidagi nishonlarni urishda davom etishini va 'ishni juda tez yakunlash' niyatida ekanligini qo'shdi. U, shuningdek, mudofaa vaziri Pits Xegsetning da'vosini takrorlab, Eron urushida halok bo'lgan amerikalik askarlarning oila a'zolari ham unga 'ishni tugatish'ni maslahat berganini aytdi.
Xalqaro energiya agentligi, Xalqaro valyuta fondi va Jahon banki guruhi rahbarlari Eron urushi sabab bo'lgan iqtisodiy tartibsizliklarga javob berish uchun muvofiqlashtiruvchi guruh tuzishga kelishib oldilar. Ularning bayonotida: 'Yaqin Sharqdagi urush mintaqada hayot va daromad manbalariga katta zarar yetkazdi va global energiya bozorida tarixdagi eng katta ta'minot tanqisligidan birini keltirib chiqardi' deb ta'kidlandi. Kam daromadli mamlakatlar bu ta'sirdan mutanosib ravishda ko'proq zarar ko'rmoqda.
Eron prezidenti Masud Pezeshkian AQSh xalqiga ochiq xat yozib, uni 'o'z xalqi uchun qimmatga tushadigan absurd operatsiya' deb tanqid qildi. U: 'Isroil AQShni bu urushga jalb qildimi? AQSh haqiqatan ham AQSh hukumati uchun birinchi o'rinda turadimi?' deb savol qo'ydi. Pezeshkian, shuningdek, Trumpning tinchlik o'rnatish to'g'risidagi da'volarini rad etdi.
NATO bosh kotibi Mark Rutte kelgusi hafta Vashingtonda AQSh rasmiylari bilan muzokaralar o'tkazish uchun tashrif buyuradi. Bu tashrif Trump ma'muriyati va NATO ittifoqchilari o'rtasidagi keskinlik fonida amalga oshmoqda. Trump yaqinda Yevropa ittifoqchilarini Eron urushi bo'yicha kelishmovchiliklar va Xurmuz bo'g'ozini ochishga yordam berish chaqirig'ini rad etganliklari uchun tanqid qildi va hatto AQShni harbiy ittifoqdan chiqarib yuborishni ko'rib chiqayotganini aytdi.
Source: www.dw.com