Osiyo mamlakatlari AQSh-Isroil rejimlarining Eron bilan urushi natijasida yuzaga kelgan katta energiya tanqisligini qoplash uchun eng iflos fosil yoqilg‘i – ko‘mirni ishlatishni jadallashtirmoqda. Bu harakat iqlim mutaxassislari tomonidan ogohlantirishlarga sabab bo‘ldi, ular ko‘mirning atrof-muhitga halokatli ta‘sirini ta‘kidlab, energiya inqirozi hukumatlar uchun qayta tiklanadigan energiya manbalariga sarmoya kiritish uchun uyg‘otuvchi signal bo‘lishi kerakligini aytmoqda.

Mintaqa bo‘ylab, Bangladeshdan Janubiy Koreyagacha, hukumatlar asosan Yaqin Sharqdan keladigan import qilinadigan energiya miqdorining pasayishini qoplashga harakat qilmoqda. Janubiy Koreya ko‘mir bilan ishlaydigan elektr stansiyalarini yopishni kechiktirishini va ko‘mirdan elektr energiyasi ishlab chiqarish chegaralarini olib tashlashini e‘lon qildi. Tailandda esa hukumat mamlakatning eng yirik ko‘mir elektr stansiyasida ishlab chiqarishni oshirdi. Urush natijasida “milliy energiya favqulodda holati” e‘lon qilgan Filippin ham o‘zining ko‘mir elektr stansiyalarining ishlashini kuchaytirishni rejalashtirmoqda.

Janubiy Osiyoda Hindiston, elektr energiyasining deyarli 75% ni ko‘mirdan olishiga qaramay, o‘zining ko‘mir elektr stansiyalariga maksimal quvvatda ishlashni va rejalashtirilgan to‘xtashlardan qochishni buyurdi. Bangladesh esa mart oyida ko‘mir bilan ishlaydigan elektr energiyasi ishlab chiqarish va ko‘mir elektr importini oshirdi. Hukumatlar, ayniqsa, suyuqlashtirilgan tabiiy gaz (LNG) ta‘minotidagi tanqisliklarni bartaraf etishga intilmoqda.

Mutaxassislarning ta‘kidlashicha, Hormuz bo‘g‘ozining samarali yopilishi va Qatardagi yirik LNG eksport ob‘ektiga zarbalar berilishi LNG tanqisligini kuchaytiradi va sanoatga bir necha yil davomida ta‘sir ko‘rsatadi. Eurasia Group kompaniyasining energiya va resurslar bo‘yicha boshqaruvchi direktori Henning Gloystein, global zanjirlardan deyarli 30 milliard kub metr LNG olib tashlanganini, ulardan 80% dan ortig‘i Hind-Okeaniya mintaqasida yo‘qolganini aytdi.

King’s College Londondagi iqlim va energiya bo‘yicha mutaxassis Polin Xaynrixs, bu inqiroz hukumatlar uchun burilish nuqtasi bo‘lishi kerakligini ta‘kidladi. U ko‘mirning iqlim va sog‘liq natijalariga halokatli ta‘sirini qayd etib, “Bu faqat iqlim xavflarini ham emas, balki ifloslanish va toksiklikni ham yomonlashtiradi” dedi. U qayta tiklanadigan energiyaning nafaqat iqlim uchun, balki Osiyoda energiya xavfsizligi uchun ham muhimligini ta‘kidladi.

Ember tahliliy markazining Osiyo bo‘yicha katta energiya tahlilchisi Dinita Setyavati (Jakarta) ko‘mirga tayanish barqaror emasligini, “mahalliy qayta tiklanadigan energiya manbalari energiya xavfsizligi va mustahkamligini oshirish uchun aniq yo‘l” ekanligini qo‘shdi. Osiyo mamlakatlari energiya iste‘molini kamaytirish yo‘llarini izlamoqda: Filippin va Shri-Lanka ko‘plab davlat xodimlari uchun to‘rt kunlik ish haftasini joriy qildi, Vyetnam esa odamlarni uydan ishlashga rag‘batlantirmoqda.

Source: www.theguardian.com