AQSh Prezidenti Donald Trump Janubiy Afrikani dunyo siyosatidan chetga surishga intilmoqda. Bu munosabatlar uning 2025-yilda Oq uyga qaytganidan keyin keskin yomonlashdi. Janubiy Afrika Prezidenti Cyril Ramaphosa yaqinda “AQSh Prezidenti Donald Trump” deb nomlamagan holda “vahshiy global o‘ng qanot kuchlar”ni qattiq tanqid qildi, bu esa Trumpning Janubiy Afrikadagi oq ozchilik “genotsid”ga duchor bo‘layotgani haqidagi asossiz da’volariga javob edi.
Trump bu da’vosini hech qanday dalilsiz ilgari surgan va o‘tgan yil Janubiy Afrika mezbonlik qilgan G20 uchrashuvlari va sammitini boykot qilgan. Turli ommaviy axborot vositalari xabar berishicha, AQSh Fransiyani bosim o‘tkazib, Janubiy Afrikani iyundagi G7 sammitidan (Evian) chiqarib yuborishga majbur qilgan. Bu harakatlar Trump rejimining Janubiy Afrikaning mustaqil tashqi siyosatiga qarshi kurashini ko‘rsatmoqda.
Munosabatlarning yomonlashishi Trumpning ikkinchi muddatidan oldin boshlangan, deydi Keyptaundagi Political Futures Consultancy rahbari Daniel Silke. U DWga bergan intervyusida: “Bu uzoq vaqtdan beri kutilayotgan edi. Janubiy Afrika so‘nggi o‘n yil ichida o‘z tashqi siyosatini AQSh va G‘arbdan uzoqlashtirib, BRICS davlatlariga qaratdi.” Janubiy Afrika, shuningdek, Rossiya va Xitoy bilan yaqin aloqalar o‘rnatdi, bu esa AQSh rejimining g‘azabini keltirib chiqardi.
Johannesburgdagi Witwatersrand Universiteti Tarix Ustaxonasi rahbari Noor Nieftagodienning aytishicha, Trumpning MAGA harakatiga yaqin bo‘lgan kuchli texnologik tadbirkorlar (masalan, Elon Musk va Peter Thiel) o‘z ta’siridan foydalanib, Respublikachilar partiyasini ilgidan ham irqchi qilishdi. Ular Janubiy Afrikadagi o‘ng qanot va irqiy tashkilotlar bilan bog‘lanib, “oq genotsid” haqidagi yolg‘onni tarqatdilar, Trump esa bunga ergashdi.
DW muxbiri Dianne Hawkerning xabar berishicha, Trump prezidentlikka kirishganidan ikki hafta o‘tib, AQSh Janubiy Afrika bilan barcha yordam aloqalarini kesib tashlagan, buni inson huquqlari buzilishi bilan bog‘lagan. Bu kesimlar, masalan, OIV bilan yashovchi odamlar uchun hayotga xavfli oqibatlarga olib keldi. Bundan tashqari, AQSh hukumatining oq janubiy afrikaliklarga boshpana berishi, shu bilan birga umumiy qochqinlarni qabul qilishni kamaytirishi nizoni chuqurlashtirdi.
Janubiy Afrikaning 2023-yil dekabrida Xaagadagi Xalqaro Sudda Isroilni Gazadagi falastinliklarga nisbatan genotsidda ayblashi va Eron rejimiga ijobiy munosabatda bo‘lishi ham Trumpni g‘azablantirdi. Nieftagodienning ta’kidlashicha, Trump Janubiy Afrikaning mustaqil tashqi siyosati uchun uni jazolashni xohlaydi va u Oq uyda qolgan davrida munosabatlarning yaxshilanishini kutmaydi.
Source: www.dw.com