2026-yil 6-aprel, dushanba kuni, insonning kosmik parvozlari tarixida 50 yildan ortiq vaqt ichidagi eng muhim kunlardan biri bo‘ldi. NASAning Artemis II missiyasi, soat 17:56 GMT da, Apollon 13 tomonidan o‘rnatilgan 400,171 km (248,655 mil) masofa rekordini yangiladi. Ekipaj Orion kosmik kemasida oy atrofida parvoz qilib, soat 23:07 GMT da Yerdan maksimal 406,773 km (252,760 mil) masofaga yetdi, bu avvalgi rekorddan 6,602 km (4,105 mil) uzoqroqni anglatadi.
Artemis dasturi NASAning 1972-yildan beri birinchi marta erkaklar va ayollarni Oyga qaytarish, uzoq muddatli bazani barpo etish va oxir-oqibat Marsga ekipajli missiyalarni amalga oshirish uchun ko‘p o‘n yillik rejasidir. Dastur hozirda beshta missiyaga bo‘lingan: Artemis I, II, III, IV va V. Artemis I 2022-yil 16-noyabrda uchirilgan va 25 kun davom etgan ekipajsiz sinov parvoz bo‘lib, Orion kemasini Yer orbitiga joylashtirish va Artemis II uchun muhim ma’lumotlar taqdim etishda muvaffaqiyatli bo‘ldi.
Artemis II esa Artemis dasturining birinchi ekipajli missiyasi hisoblanadi. U 2026-yil 1-aprel kuni soat 22:35 GMT da Florida shtatidagi Kennedi kosmik markazidan uchirildi va to‘rt astronavtni 10 kunlik missiyaga olib chiqdi. Ekipaj kosmik kemani va uning hayotni qo‘llab-quvvatlovchi tizimlarini chuqur kosmos missiyalari uchun tayyorligini tekshirish, qo‘lda parvoz qilish, avtomatlashtirilgan tizimlarni nazorat qilish va harakatlantirish, quvvat, issiqlikni boshqarish, navigatsiya kabi asosiy funktsiyalarni sinovdan o‘tkazish vazifasini bajaradi.
Astronavtlar, shuningdek, oy kuzatuvlari va kosmosdagi inson salomatligi bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar olib borish, kurs o‘zgarishlari, uzoq masofali aloqa va qaytishni boshqarish kabi muhim qadamlar mashg‘ulotlarini o‘tkazish orqali Orion kemasining kelajakdagi missiyalar uchun tayyorligini namoyish etadi. Ekipaj a’zolari, shuningdek, Yerning teskari ko‘rinishini aks ettirgan “Salom, Dunyo” deb nomlangan fotosuratni olish kabi ko‘plab suratga olish ishlarini amalga oshiradi.
NASA ma’lumotlariga ko‘ra, Artemis II ekipaji 189 ta barqaror oziq-ovqat mahsulotlaridan iborat menyudan foydalanadi, bu ichimliklar, tortilla, yong‘oq, mol go‘shti brisketi va makaron pishiriqlari kabi asosiy taomlar, shuningdek, pechene va shokolad kabi shirinliklarni o‘z ichiga oladi. Orion kemasida muzlatgich yo‘qligi sababli, faqat tayyor yoki suv bilan qayta namlanishi mumkin bo‘lgan oziq-ovqatlar ishlatiladi, ular mikrogravitatsiyada xavfsizlik uchun mayda bo‘laklarsiz saqlanadi. Missiya 2026-yil 10-aprel, juma kuni soat 20:07 EDT da San-Diego yaqinidagi Tinch okeaniga qo‘nishi rejalashtirilgan.
Source: www.aljazeera.com