Xitoy Tashqi ishlar vaziri Vang Yi Kambodja, Tailand va Myanmaga qilgan besh kunlik safari davomida Pekinni urush, savdo tariflari va AQSh ishonchliligiga shubha bilan qarayotgan mintaqada ishonchli hamkor sifatida ko‘rsatishga harakat qildi.
Tashrif Janubi-Sharqiy Osiyo davlatlari Eron urushi oqibatlari, energiya narxlarining oshishi va inflyatsiya bilan kurashayotgan bir paytga to‘g‘ri keldi. Urush mintaqaviy o‘sishni sezilarli darajada pasaytirishi va yashash narxining keskin oshishiga olib kelishi kutilmoqda.
Vashingtonning qarama-qarshi yondashuvi, jumladan tarif siyosati, Janubi-Sharqiy Osiyo hukumatlarini bezovta qilmoqda. Ayni paytda, Pekin o‘zini barqarorlik, savdo va o‘zaro hamkorlikni himoya qiluvchi kuch sifatida ko‘rsatmoqda.
Gonkong universiteti professori Enze Xanning so‘zlariga ko‘ra, Vangining tashrifi “Xitoy Janubi-Sharqiy Osiyoga katta e’tibor qaratayotganini, AQSh esa mintaqani e’tiborsiz qoldirayotganini” ko‘rsatadi.
ISEAS–Yusof Ishak instituti so‘roviga ko‘ra, Janubi-Sharqiy Osiyo respondentlarining aksariyati (52% dan 55,6% gacha) Xitoy bilan munosabatlar yaxshilanishini kutmoqda va Xitoyga ishonch ortgan. O‘tgan yili 52% AQShni afzal ko‘rgan edi.
Kambodjada Vangining tashrifi “odatdagi ishonch bildirishdan tashqari, munosabatlarni chuqurlashtirish yo‘lidagi qadam” bo‘ldi, deydi Arizona shtati universiteti professori Sofal Ear. 22 aprelda Xitoy va Kambodja tashqi ishlar va mudofaa vazirlari ishtirokida ilk 2+2 strategik muloqot bo‘lib o‘tdi.
Tashrifda firibgarlik markazlari muammosi ham muhokama qilindi. Xitoy bu markazlarni yo‘q qilishga chaqirdi, bu Pekinning Kambodja ichki siyosatiga ta’sirini ko‘rsatadi.
Tailandda Vang Bosh vazir Anutin bilan uchrashib, transmilliy jinoyatchilik va kiberfiribgarlikka qarshi hamkorlikni kuchaytirishga kelishdi.
Tailand va Kambodja o‘rtasidagi chegaraviy mojaroda Xitoy vositachi rolini o‘ynashi mumkin. Kansay Gaidai universiteti professori Mark Koganning fikricha, “AQSh bilan solishtirganda, Xitoyning mojaroda vositachi bo‘lish salohiyati ancha yuqori”.
Myanmada Vang harbiy hukumat rahbari Min Aung Hlaing bilan uchrashdi. Pekin chegaraviy barqarorlik, Xitoy loyihalarini himoya qilish va Xitoy-Myanma iqtisodiy koridori bo‘yicha muvaffaqiyatga erishishni xohlaydi.
Vang Myanmaning “milliy suvereniteti, xavfsizligi va hududiy yaxlitligini qo‘llab-quvvatlashini” bildirdi. Tashrifda firibgarlik markazlari, chegara xavfsizligi va Myanmaning ASEAN bilan munosabatlarini tiklash masalalari ham ko‘rib chiqildi.
Source: www.dw.com