Isroilning so‘l markazchi muxolifat yetakchisi Yair Lapid va sobiq bosh vazir, o‘ta o‘ngchi Naftali Bennett 2021-yilda Benjamin Netanyahuni ag‘dargan ittifoqni qayta tiklashni e’lon qildi. Yakshanba kuni Gerzliyada bo‘lib o‘tgan matbuot anjumanida ikkala siyosatchi bir xil minbardan nutq so‘zladi.
Bennett jurnalistlarga: “Bugun kechqurun biz birlashyapmiz va mening rahbarligimda ‘Birgalikda’ partiyasini tuzmoqdamiz. Bu partiya buyuk g‘alabaga va sevimli yurtimiz uchun yangi davr ochilishiga olib keladi”, dedi. Biroq, Jerusalem Post gazetasining dushanba kuni e’lon qilgan so‘roviga ko‘ra, yangi blok ikkala siyosatchining avvalgi partiyalari alohida qatnashgandagi umumiy o‘rinlaridan to‘rtta kam o‘rin olishi mumkin.
Bennett-Lapid ittifoqi yangi emas va uning o‘z muxoliflari bor. 2021-yilda ular saylovda g‘alaba qozonib, o‘ng, markaz va chap partiyalarni, shuningdek, Isroilning falastinlik fuqarolarini ifodalovchi partiyani o‘z ichiga olgan noodatiy keng koalitsiya tuzgan edi. “O‘zgarish hukumati” deb atalgan bu hukumat bosh vazirlik rotatsiyasi kelishuviga asoslangan bo‘lib, Bennett birinchi bo‘lib xizmat qilgan, keyin Lapid 12 oydan so‘ng lavozimni egallagan.
Siyosiy so‘rovchi va Netanyaxuning sobiq yordamchisi Mitchell Barakning so‘zlariga ko‘ra, bu hukumat “juda ko‘p narsaga erishdi: hukumatni barqarorlashtirish va muddati o‘tgan byudjetni qabul qilish bilan birga, diniy partiyalarni chetga surish, ularning maxsus moliyalashtirish va imtiyozli muomalasini kamaytirishga muvaffaq bo‘ldi”. Biroq, hukumat 2022-yilda qulab tushdi, bunga Bennett blokidan Likud va boshqa partiyalarga o‘tishlar, xavfsizlik va ishg‘ol qilingan G‘arbiy Sohil siyosati bo‘yicha ichki kelishmovchiliklar sabab bo‘ldi.
Bennett-Lapid hamkorligi G‘azo va G‘arbiy Sohildagi falastinliklar uchun hech qanday o‘zgarish va’da qilmaydi. Ikkala siyosatchi ham Isroilning G‘azodagi genotsidini izchil qo‘llab-quvvatlagan, garchi ba’zida uni amalga oshirish usuliga e’tiroz bildirgan bo‘lsa-da. Lapid ikki davlatli yechim g‘oyasini og‘zaki qo‘llab-quvvatlagan bo‘lsa, Bennett falastinlik davlatiga qat’iy qarshi ekanligini bir necha bor ta’kidlagan.
Bennett 2018-yil oktyabr oyida, agar mudofaa vaziri bo‘lsa, G‘azo va Isroil o‘rtasidagi chegarani kesib o‘tmoqchi bo‘lgan falastinliklarga nisbatan “o‘ldirish uchun otish” siyosatini joriy qilishini aytgan. Bolalarga nisbatan ham shunday qilish kerakmi degan savolga u: “Ular bolalar emas – ular terrorchilar”, deb javob bergan.
2021-2022 yillardagi hukumatda falastinlik partiyasining bo‘lishi ham bekor qilinmoqda: Bennett endi hukumatda faqat “sionistik” partiyalar bo‘lishini, Isroilning falastinlik fuqarolaridan tashkil topgan “arab partiyalari”ni istisno qilishni ma’lum qildi. Falastinlik huquqiy tashkilot Adalah asoschisi Hassan Jabareenning so‘zlariga ko‘ra, “Bu Netanyaxu hukumati tasavvur qilish mumkin bo‘lgan eng ekstremal hukumatdir va agar xalqaro bosim bo‘lsa, Bennett-Lapid hukumati buni tinglashi mumkin. Ammo ular arab partiyalari bilan ittifoq tuzmasliklarini aytish bilan arab ovozini delegitimatizatsiya qilmoqda va falastinliklar har kuni duch keladigan irqchilikni qonuniylashtirmoqda.”
Netanyaxuning asosiy kuchlaridan biri uning millatchiligi bo‘lib, bu G‘azodagi urushni, Falastin va Suriya yerlarini ishg‘ol qilishni, Livan va Eron bilan mojaroni qo‘llab-quvvatlovchi aholiga yoqadi. Biroq, Netanyaxuning zaif tomoni unga qarshi qo‘zg‘atilgan bir necha korrupsiya ayblovlari va davom etayotgan sud jarayonidir. Bu esa uning hokimiyatda qolishga intilishini kuchaytiradi, chunki u adolatdan himoyalanishga umid qiladi.
Isroillik siyosiy tahlilchi Nimrod Flashenbergning ta’kidlashicha, “Netanyaxu bilan siyosiy chidamlilik o‘z-o‘zidan mavjud. Mening instinktim shuki, u saylovlardan keyin ham bosh vazir bo‘lib qoladi. U 7-oktabrdan oldingidek mashhur emas, ammo vaqt va urushlar buni ma’lum darajada yashirdi.” Yangi ittifoq haqida ortiqcha xulosa chiqarmaslik kerak, deya qo‘shimcha qildi Flashenberg: “Bu final emas, balki yarim final. Biz Netanyaxuga qarshi blokni kim boshqarishini ko‘ryapmiz va Lapidning Bennettga qo‘shilishi bilan bu aniq bo‘ldi. Endi boshqalarni, masalan, Gadi Eyzenkotni kutish kerak.”
Source: www.aljazeera.com