Misrning Sinay yarim orolida jonli o‘q otish bilan o‘tkaziladigan harbiy mashg‘ulotlari Isroil chegarasidagi aholi va xavfsizlik xodimlarini tashvishga soldi. Mashg‘ulotlar ikki davlat o‘rtasidagi 1979-yilgi tinchlik shartnomasi doirasida oldindan kelishilgan bo‘lsa-da, Isroil aholisi, ayniqsa G‘azo sektoriga yaqin hududlarda yashovchilar, bu harakatlarni xavfli deb baholamoqda.
Isroil ommaviy axborot vositalarining xabar berishicha, ko‘plab fuqarolar 2023-yil 7-oktabrda Hamas tomonidan uyushtirilgan va 1000 dan ortiq kishining, asosan tinch aholining, o‘limiga sabab bo‘lgan hujum oldidan kuzatilgan vaziyatning takrorlanishidan qo‘rqmoqda. Chegara yaqinidagi Bnei Netzarim shaharchasining bir ayol rezidenti YNet nashriga bergan intervyusida: "Voqealar rivoji 7-oktabr falokatidan oldingi holatni eslatadi. Qanday qilib, boshimizdan kechirganlardan so‘ng, [Isroil harbiylari] xorijiy armiyaga aloqa chizig‘ida jonli o‘q otish bilan harakat qilishga ruxsat beradi?" degan.
Ayol, shuningdek, "O‘q ovozlari kontrabanda yoki hatto reyd uchun mukammal niqobdir. Nega ularga bunchalik yaqinlashishga ruxsat beriladi? Ularning Sinayda keng hududlari bor", deb qo‘shimcha qilgan. Isroil Chegara Jamoalari Forumi ham Misr kuchlarining chegaraga yaqin joyda mashg‘ulot o‘tkazishini qabul qilib bo‘lmasligini aytib, bu harakatlar 7-oktabr hujumidan oldingi naqshlarni eslatishini ta’kidlagan.
Forum bayonotida: "Biz 7-oktabrga olib kelgan xavfli normalarning yaratilishidan ogohlantiramiz. Chegara jamoalari aholisi Isroil davlati uchun sinov maydoni yoki Misr armiyasi uchun o‘quv zonasi emas", deyilgan. Shuningdek, Isroilning siyosiy rahbariyatini mashg‘ulotlarni to‘xtatishga chaqirishgan. Bayonotda G‘azodan kelgan yondiruvchi sharlar va Nahal kibuts yaqinida bunday qurilmalarning yana paydo bo‘lgani haqidagi xabarlar eslatib o‘tilgan.
1979-yilgi Misr-Isroil tinchlik shartnomasiga ko‘ra, Sinay zonalarga bo‘lingan bo‘lib, harbiy joylashtirishga qat’iy cheklovlar mavjud. Isroil chegarasiga eng yaqin bo‘lgan C zonasida faqat engil qurollangan politsiya va xalqaro kuzatuvchilarga ruxsat berilgan. Shartnoma Misr harbiy mashg‘ulotlarini aniq taqiqlamasa-da, muntazam armiya kuchlarining chegaraga yaqin har qanday joylashtirilishi odatda oldindan kelishish va Isroil roziligini talab qiladi.
Ba’zi Isroil ommaviy axborot vositalari mashg‘ulotlarni Misrning kengroq va muammoli kun tartibining bir qismi sifatida talqin qilmoqda. "Jerusalem Post" nashrida yozgan livanlik-isroillik sharhlovchi Edi Koen Misrni "mintaqaviy zo‘ravon" deb atab, u Eronga nisbatan "yumshoq" pozitsiyani egallagani, Isroilning Somalilandni tan olishiga qarshi chiqqani va Livan bilan sulh muzokaralariga aralashganini ta’kidlagan.
Misr va Isroil o‘rtasidagi munosabatlar 1979-yildan beri "sovuq tinchlik" sifatida tavsiflanadi: rasmiy jihatdan barqaror, ammo iliq emas. Ikki davlat iqtisodiy va xavfsizlik sohasida hamkorlik qiladi, biroq Isroilning G‘azodagi genotsid kampaniyasidan so‘ng munosabatlar keskinlashgan. 2025-yil sentabrida Misr prezidenti Abdulfattoh as-Sisiy Isroilni "dushman" deb atagan bo‘lsa-da, 2025-yil dekabrida 34,7 milliard dollarlik gaz shartnomasi imzolangan. Tahlilchilarning fikricha, xavfsizlik sohasidagi hamkorlik asosiy sabab - kutilmagan halokatli urushning oldini olish.
Source: www.aljazeera.com