Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) OPEK va OPEK+ ittifoqini tark etishini e'lon qildi. Bu qaror Saudiya Arabistonini asosiy hamkordan mahrum qilib, kartel kelajagiga oid shubhalarni kuchaytirmoqda.
BAA neft sanoatiga katta sarmoya kiritgan va bozor ulushini oshirishga intilgan, biroq OPEK kvotalari uni cheklab kelgan. Energetika vaziri Suhail Al Mazrouei New York Timesga bergan intervyusida: "Dunyo ko'proq energiyaga muhtoj. BAA hech qanday guruh tomonidan cheklanmagan bo'lishni xohlaydi", dedi.
BAA hozirda kvota bo'yicha kuniga 3,2-3,6 million barrel neft ishlab chiqaradi, ammo zaxira quvvati 4,8 million barrelni tashkil etadi. Kelgusi yilga qadar ishlab chiqarishni kuniga 5 million barrelga oshirish rejalashtirilgan. Tahlilchilarning fikricha, bu qaror mustaqil harakat qilishga tayyor bo'lgan ishlab chiqaruvchining hisoblangan qadamidir.
Rystad Energy tahlilchisi Jorge Leonning ta'kidlashicha, "kuniga 4,8 million barrel quvvatga ega a'zoni yo'qotish OPEK qo'lidan haqiqiy vositani olib qo'yadi". Capital Economics eksperti David Oxley esa bu "xanjarning uchi" ekanligini va "OPEK a'zolarini bog'lab turgan rishtalar bo'shashganini" ogohlantirdi.
Saudiya Arabistoni yuqori neft narxlariga muhtoj – barrel uchun 90 dollar atrofida – davlat xarajatlari va Vision 2030 loyihalarini moliyalashtirish uchun. BAAning chiqishi Saudiya Arabistonini neft narxlarini barqarorlashtirishda o'z ishlab chiqarishini qisqartirishga ko'proq tayanishga majbur qiladi, bu esa narxlarni himoya qilishni qimmatroq va samarasiz qiladi.
Qisqa muddatda BAAning chiqishi global neft narxlariga katta ta'sir ko'rsatmadi, chunki Hormuz bo'g'ozidagi vaziyat bozorni to'liq nazorat qilmoqda. Ammo uzoq muddatda bu neft narxlarining pasayishi va o'zgaruvchanligining oshishiga olib kelishi mumkin. Brown universiteti eksperti Jeff Kolganning so'zlariga ko'ra, "butun tashkilotning parchalanishi mumkin".
BAA OPEKni tark etgan birinchi davlat emas: 2019-yilda Qatar, so'nggi yillarda Angola, Ekvador, Gabon va Indoneziya ham kvotalar bo'yicha kelishmovchiliklar tufayli chiqib ketgan. Hozircha ommaviy chiqish kutilmaydi, chunki aksariyat a'zolar BAAning ishlab chiqarish quvvatiga ega emas.
Source: www.dw.com