Neft narxi jahon bozorida keskin ko'tarildi. Brent markali neft bir barrel uchun 117 dollardan oshib, oylik eng yuqori ko'rsatkichga chiqdi. Bunga AQShning Eron portlarini uzoq muddatli blokadaga olishga tayyorlanayotgani haqidagi xabarlar sabab bo'ldi.
BBC News ma'lumotlariga ko'ra, AQSh neft giganti Chevron kompaniyasi vakillari Oq uyda Prezident Donald Trump bilan uchrashib, mojaroning amerikalik iste'molchilarga ta'sirini cheklash masalalarini muhokama qilgan. Uchrashuvda boshqa energetika kompaniyalari rahbarlari ham ishtirok etgan.
Neft savdogarlari bu uchrashuvni Hormuz bo'g'ozining samarali yopilishi uzoq davom etishining belgisi sifatida qabul qilishdi. Wall Street Journal nashrining xabariga ko'ra, AQSh Prezidenti Donald Trump o'z yordamchilariga Eron portlarini blokadada ushlab turishni uzaytirishga tayyorgarlik ko'rishni topshirgan.
Eron esa Hormuz bo'g'ozidagi kemalar harakatini to'xtatishda davom etishini bildirgan. Bo'g'oz odatda dunyodagi neft va suyultirilgan gaz ta'minotining beshdan bir qismini tashkil qiladi. Tehron avvalroq bo'g'ozga yaqinlashgan har qanday kemani nishonga olish bilan tahdid qilgan.
BBC Verify tahlili shuni ko'rsatadiki, Eron portlaridan kuzatilgan kamida to'rtta kema AQSh blokadasini kesib o'tgan. Neft narxi urushdan oldingi darajadan ancha yuqoriligicha qolmoqda. Brent nefti 17 aprelda bir barrel uchun 90 dollargacha tushgan bo'lsa, hozir 117 dollardan oshib ketgan.
Quilter investitsiya strategi Lindsi Jeymsning ta'kidlashicha, urushning Buyuk Britaniyadagi ta'siri asosan benzin va dizel narxining oshishi bilan cheklangan, ammo ta'minot tiklanmasa, jismoniy tanqislik va narxlarning keskin oshishi xavfi ortadi.
Eron iqtisodiyoti chuqur inqirozga yuz tutmoqda. Narxlar tez o'smoqda, milliy valyuta qadrsizlanmoqda va neft eksporti to'xtash arafasida. Eron Markaziy Statistika Byurosi ma'lumotlariga ko'ra, yillik inflyatsiya 53,7 foizga yetgan. Rial rekord darajada qadrsizlangan. Eron hukumati urush natijasida ikki millionga yaqin fuqaro ishini yo'qotganini ma'lum qilgan.
Trump o'zining Truth Social tarmog'idagi sahifasida Eronga 'tezda aqlli bo'lishni' va kelishuv imzolashni taklif qilgan. U Eron 'o'z ishlarini tartibga sola olmayotganini' ta'kidlagan. Wall Street Journal manbalariga ko'ra, Trump bombalashni davom ettirish yoki mojarodan chiqishdan ko'ra, Eron iqtisodiyotini blokada orqali siqishni davom ettirishni tanlagan.
Jahon banki prognoziga ko'ra, agar Eron urushi sababli eng keskin uzilishlar may oyida tugasa, 2026 yilda energiya narxlari 24 foizga oshib, Rossiyaning Ukrainaga to'liq bosqinidan beri eng yuqori darajaga chiqishi mumkin.
Yevropa birjalari chorshanba kuni pasayish bilan yopildi. FTSE 100 1,2 foizga, Stoxx indeksi 0,69 foizga, CAC 0,5 foizga, Dax esa 0,36 foizga tushdi. Osiyo bozorlari esa asosan o'sish bilan yakunlandi. XTB tadqiqot direktori Ketlin Bruksning aytishicha, moliya bozorlari endi uzoq muddatli blokada ehtimolini hisobga olishi kerak.
Source: www.bbc.com