Eron milliy valyutasi rial keskin qadrsizlanib, ochiq bozorda 1 dollar uchun 1,81 million rialdan oshib ketdi. Bu ko‘rsatkich bir yil oldingi 811 ming rialga nisbatan ikki baravar ko‘p. Hukumat AQSh tomonidan o‘rnatilgan dengiz blokadasining ta’sirini yumshatishga urinmoqda.
Iqtisodiy inqiroz asosiy sabablari orasida noto‘g‘ri boshqaruv, sanksiyalar va AQSh-Isroil urushi natijasida yuzaga kelgan inflyatsiya bor. AQShning uchta aviatashuvchi kemasi mintaqada joylashgan bo‘lib, qo‘shimcha kuchlar keltirilmoqda. Isroil esa sulhdan uch hafta o‘tib jangovar harakatlarni qayta boshlashga tayyorligini bildirmoqda.
Eron hukumati AQSh bilan muzokaralarda qat’iy pozitsiyani egallab, janubiy suvlardagi dengiz blokadasiga qarshi kurashishga va’da berdi. AQSh Markaziy qo‘mondonligi blokada “mamlakatga kiruvchi va chiquvchi iqtisodiy savdoni to‘xtatganini” ta’kidladi.
Hukumat chegaradosh viloyatlarni zarur tovarlarni import qilish uchun vakolat berib, byurokratik to‘siqlarni kamaytirdi. Shuningdek, oziq-ovqat sotib olish uchun suveren fonddan 1 milliard dollar ajratildi va korrupsiya xavfiga qaramay, subsidiyalangan valyuta kursi qayta tiklandi.
Urush savdo aloqalarini uzib, muhim infratuzilmani bombardimon qilgani sababli Eronning no-neft savdosi keskin kamaydi. O‘tgan yil yakuniga ko‘ra, no-neft savdosi hajmi 110 milliard dollarni tashkil etib, o‘tgan yilga nisbatan 16 foizga pasaygan. Urush boshlangan fevral oyining oxirgi oyida savdo hajmi 6,46 milliard dollarni tashkil etib, o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 50 foizga kam bo‘ldi.
Hormuz bo‘g‘ozi orqali yuk tashish jiddiy ravishda to‘xtatildi, chunki Eron va AQSh strategik suv yo‘lini nazorat qilish uchun kurashmoqda. AQSh va Isroil portlar, harbiy-dengiz bazalari, aeroportlar va temir yo‘l tarmoqlariga minglab zarbalar berdi.
Eronning yirik po‘lat va neft-kimyo ishlab chiqaruvchilari, neft-gaz ob’ektlari, elektr stansiyalari va sanoat zonalari ham keng ko‘lamda bombardimon qilindi. AQSh va Isroil Eronga “tosh asriga qaytarish” bilan tahdid qilmoqda.
AQSh harbiy kuchlari aprel o‘rtalaridan boshlab Eron yaqinidagi suv yo‘llarida kemalarni tekshirish va egallab olishni boshladi. Shuningdek, neft eksportini cheklash uchun sanksiyalarni kuchaytirib, Xitoydagi neftni qayta ishlash zavodlarini qora ro‘yxatga kiritdi.
Xitoyning Eron bilan savdo hajmi 2026-yilning birinchi choragida 1,55 milliard dollarni tashkil etib, yiliga nisbatan 50 foizga kamaydi. Urushning birinchi oyida mart oyida savdo hajmi 184 million dollarni tashkil etib, o‘tgan yilga nisbatan 80 foizga kam bo‘ldi.
Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) Eronning asosiy savdo hamkori sifatida o‘z rolini yo‘qotdi. BAA Eronning moliyaviy institutlarini yopib, eronlik fuqarolarni chiqib ketishga chaqirdi va ikki tomonlama munosabatlarni tiklash uchun yillar kerakligini aytdi.
Source: www.aljazeera.com