AQShning dunyo miqyosidagi obro‘si so‘nggi yillarda keskin pasayib ketdi. Ko‘plab mamlakatlar aholisi, xususan, Yevropada, Amerika Qo‘shma Shtatlari va uning siyosatiga nisbatan charchoq va norozilik hissi kuchaymoqda. Bu holat, ayniqsa, Trump ma'muriyati davrida yanada yaqqol namoyon bo‘ldi.
DW ijtimoiy tarmoqlaridagi sharhlarda foydalanuvchilar: “Bizga AQShda nima bo‘layotgani haqiqatan ham qiziqmi? Iltimos, DW, hamma narsani Amerikaga bog‘lamang”, “Yevropaliklar — va butun dunyo — hozirda ‘Amerika charchog‘i’dan azob chekmoqda” kabi fikrlarni bildirmoqda.
Bir necha o‘n yillar oldin AQSh va “Amerika hayot tarzi” butun dunyo yoshlari uchun orzu va namuna edi. Masalan, Germaniyada Ikkinchi jahon urushidan so‘ng amerikalik okkupantlar saqich, sigaret va shokolad tarqatish bilan birga, o‘z madaniyatini ham olib keldi. Rok-n-roll, jazz, jinsi shimlar va Coca-Cola butun bir urushdan keyingi avlodga ta'sir ko‘rsatdi.
AQShning Marshall rejasi 16 ta G‘arbiy Yevropa davlatiga urushdan keyin tiklanishda yordam berdi. Bu yordam, ayniqsa, Germaniyada iqtisodiy mo‘jizani boshlashga va demokratik jarayonlarni o‘rnatishga xizmat qildi. Radboud universiteti professori Frank Mehringning so‘zlariga ko‘ra, “AQSh o‘sha paytda chinakam innovatsion edi. Ular san'at va madaniyat odamlarni to‘g‘ri yo‘lga undashda yordam berishini anglab yetdi.”
1963-yilda G‘arbiy Germaniyada AQShga nisbatan ijobiy munosabat 80% dan oshdi — bunga o‘sha paytdagi yosh prezident Jon F. Kennedining mashhurligi sabab bo‘ldi. Ammo Vyetnam urushi va keyingi o‘n yilliklardagi voqealar Amerika siyosatiga tanqidiy qarashni kuchaytirdi.
Biroq, so‘nggi paytlarda AQShning obro‘si juda katta zarar ko‘rdi. Germaniyada aholining uchdan ikki qismi AQShga nisbatan salbiy munosabatda (Statista, 2025). Demokratiya idrok indeksi (DPI) ma'lumotlariga ko‘ra, dunyo bo‘ylab so‘rovda qatnashganlarning atigi 45 foizi AQShga ijobiy baho bergan. Bu ko‘rsatkich Xitoynikidan ham past. 2024-yilda bu raqam 76% edi.
Yana bir DPI so‘rovi bu o‘zgarishning asosiy sababini ochib berdi: mamlakatlarning 82 foizi AQSh prezidenti Donald Trampga nisbatan salbiy munosabatda. Bu uni Vladimir Putin (61%) va Si Szinpin (44%) dan ham pastroq qo‘yadi. Bu natijalar ICEning shafqatsiz reydlari, Trampning Grenlandiyaga nisbatan ekspansionistik munosabati va AQShning Eronga hujumidan oldingi davrni aks ettiradi.
AQShga sayohat qilish ham kamroq mashhur bo‘lib bormoqda. Masalan, Germaniyada 2026-2027 o‘quv yilida AQShda bir semestr yoki butun yil o‘qishni xohlovchi o‘smirlar soni kamaygan. Weltweiser ta'lim konsultatsiya xizmati direktori Tomas Terbekning aytishicha, “AQSh hali ham birinchi raqamli yo‘nalish, ammo yanvar oyidagi sektor tadbirida 45 tashkilotning deyarli barchasi arizalar kamayganini tasdiqladi.”
Yoshlar boshqa ingliz tilidagi mamlakatlarni — birinchi navbatda Kanadani — tanlamoqda yoki uyda qolmoqda. Terbek DWga: “Ko‘plab ota-onalar AQShga nisbatan yaxshi his-tuyg‘uga ega emas, ayniqsa Tramp tufayli”, dedi.
AQSh eksperti Frank Mehring bu tendentsiyani xavotir bilan kuzatmoqda: “Agar odamlar qo‘rquv tufayli AQShga sayohat qilmasa, bu muammo, chunki qo‘rquv erkinlik va demokratiyaning eng katta dushmani.” Uning ta'kidlashicha, qo‘rquvlar ko‘pincha asossiz, chunki AQShda ko‘plab odamlar demokratiya uchun kurashmoqda.
“Amerika charchog‘i” asosan Donald Tramp va ommaviy axborot vositalarining unga e'tibori bilan bog‘liq. Keyingi prezidentlik saylovlarida hamma narsa o‘zgarishi mumkin: “AQShning obro‘si Jorj Bush davrida ham yomonlashgan edi — keyin Barak Obama keldi”, deya xulosa qiladi Mehring.
Source: www.dw.com