2022–2023-yillarda G‘arb feministik institutlari Erondagi namoyishlarni qo‘llab-quvvatlab, hijobga qarshi kurashni asosiy feministik kurash deb e’lon qilgan edi. Bugun esa, urush ayollar va qizlarni o‘ldirayotgan, ularning ta’lim olish imkoniyatlarini yo‘q qilayotgan bir paytda, o‘sha institutlar jim turibdi. Bu tasodif emas, balki tanlab ko‘rsatiladigan birdamlik mantig‘ining ifodasidir.
Eron Sog‘liqni saqlash vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 40 kunlik zarbalar davomida 251 ayol va 216 bola halok bo‘lgan. Minabdagi qizlar maktabiga raketa hujumida 165 dan ortiq bola, asosan qizlar, hayotdan ko‘z yumgan. Ular dars paytida, sinf xonalarida o‘tirgan edi. Amerika zarbasi ularning kelajagini vayron qildi. Shunga qaramay, bu zo‘ravonlik 2022-yildagi kabi feministik g‘azabga sabab bo‘lmadi.
Urush hech qachon gender neytral bo‘lmagan. Ayollar va bolalar tasodifiy qurbonlar emas, balki asosiy nishonlardir. Minabdagi maktabning vayron bo‘lishi nafaqat gumanitar inqiroz, balki feministik inqirozdir. Bu bir avlodning shakllanish bosqichida yo‘q qilinishidir. Ammo aynan shu yerda asosiy feministik harakatning chegaralari ko‘rinadi.
2022-yilda eronlik ayollarning tanasi qarshilik ramziga aylangan edi. 2026-yilda esa o‘sha tanalar urush maydoniga aylandi, ammo global feministik tashvish doirasidan chiqib ketdi. Jimlik, bu kontekstda, zo‘ravonlikni davom ettirishga xizmat qiladi. Feministik tadqiqotlar uzoq vaqtdan beri ogohlantirib keladi: ommaviy zo‘ravonlik oldidagi jimlik hech qachon neytral emas.
Bu jimlikni feministik bilim ishlab chiqaradigan institutlardan ajratib bo‘lmaydi. Universitetlar tanqidiy fikr va qarshilik joylari sifatida tasavvur qilinadi, ammo ular kuch tuzilmalari tomonidan shakllantiriladi. Moliyalashtirish, obro‘ va siyosiy moslashuv tizimlari jimlikni ishlab chiqaradi. Bu institutsional omon qolish shartiga aylanadi.
G‘arb feminizmi zo‘ravonlikni islomiy zulm yoki qoloq an’ana sifatida ko‘rsatish mumkin bo‘lganda safarbar bo‘ladi, ammo zo‘ravonlik G‘arb tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan kuchlar tomonidan sodir etilganda chekinadi. Bu tanlab olingan birdamlik feministikaning universallik da’volarini shubha ostiga qo‘yadi.
Source: www.aljazeera.com