AQSh Mudofaa vaziri Pit Xegset Vashingtondagi Kongress oldida ilk bor chiqish qilib, Eronga qarshi urush xarajatlari bo'yicha amerikalik qonunchilar bilan keskin to'qnashdi. Pentagonning hisob-kitoblariga ko'ra, urushga 25 milliard dollar sarflangan bo'lib, bu asosan o'q-dorilar va texnikaga ketgan.
Demokratik partiya yetakchilari va bir qator iqtisodchilar bu raqamni jiddiy kam baholangan deb hisoblamoqda. Ularning fikricha, AQSh iqtisodiyoti va 330 million aholisi uchun haqiqiy xarajat 630 milliard dollardan 1 trillion dollargacha yetishi mumkin.
Xegset qonunchilarning tanqidiga javoban: "Eng katta muammo, eng katta raqibimiz – bu Kongressdagi demokratlar va ba'zi respublikachilarning ehtiyotsiz, jasuratsiz va mag'lubiyatchi so'zlari", dedi. U AQSh prezidenti Donald Trampning Yaqin Sharqdagi mojaroni boshqarishini shubha ostiga qo'yganlarni qattiq tanqid qildi.
AQSh-Isroilning Eronga qarshi urushi uchinchi oyga kirgan bir paytda, Tramp ma'muriyati kelasi yil uchun 1,5 trillion dollarlik mudofaa byudjetini so'ramoqda – bu Ikkinchi jahon urushidan beri eng katta harbiy xarajatlar o'sishi, ya'ni 42 foizga ko'payishni anglatadi.
Pentagonning vaqtinchalik bosh hisobchisi Jey Xerst guvohlik berishicha, 25 milliard dollarlik smeta faqat "urush xarajatlari"ni, ya'ni sarflangan o'q-dorilar va boshqa operatsion xarajatlarni o'z ichiga oladi. U qo'shimcha mablag'lar to'g'risidagi taklif Oq uy orqali Kongressga taqdim etilishini va'da qildi.
Mart oyida Pentagon rasmiylari urushning dastlabki olti kunidagi xarajat 11,3 milliard dollar ekanligini ma'lum qilgan edi. Bu Tramp ma'muriyati dastlab so'ragan 200 milliard dollardan ancha kam.
Tehron Sog'liqni saqlash vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 28 fevraldan beri AQSh-Isroil hujumlari natijasida Eronda kamida 3375 kishi halok bo'lgan. AQSh harbiylari 14 nafar askarining o'limini tasdiqlagan, 200 dan ortiq kishi yaralangan.
Demokrat vakil Ro Xanna Xegsetga murojaat qilib: "Siz Eron urushi amerikaliklar uchun benzin va oziq-ovqat narxlarining oshishi nuqtai nazaridan qancha turishini bilasizmi?" – deb so'radi. Uning hisob-kitoblariga ko'ra, urush AQSh iqtisodiyotiga 631 milliard dollar yoki har bir xonadonga 5000 dollar tushadi.
AQShning Eron portlarini blokadasi va Tehronning Hormuz bo'g'ozini nazorati tufayli AQShda benzin narxi gallon uchun 4,23 dollarga yetdi – bu 2022 yildan beri eng yuqori ko'rsatkich. Brent nefti 120 dollardan yuqori savdo qilmoqda.
Benzin narxining urushdan oldingi davrga nisbatan 40 foizga oshishi prezidentning reytingiga ta'sir qildi. Reuters/Ipsos so'roviga ko'ra, amerikaliklarning atigi 22 foizi Trampning yashash narxini boshqarishini ma'qullaydi.
Garvard iqtisodchisi Linda Bilmes urushning umumiy qiymati 1 trillion dollarga yetishi mumkinligini taxmin qilmoqda. Uning so'zlariga ko'ra, urush kuniga qisqa muddatli xarajatlar sifatida 2 milliard dollarga tushmoqda, bu esa "aysbergning uchi"dir.
AQSh Eron bilan urushning dastlabki 39 kunida 13 000 dan ortiq nishonga zarba bergan. Taqqoslash uchun, AQSh Eron urushining dastlabki to'rt kunida Ukrainaga so'nggi to'rt yil davomida yetkazib berganidan ko'ra ko'proq Patriot raketalarini ishlatgan. Har bir bunday raketa 4 million dollarga teng.
NBC News ma'lumotlariga ko'ra, Eron AQShning Yaqin Sharqdagi harbiy bazalari va texnikasiga ommaviy e'tirof etilganidan ancha jiddiy zarar yetkazgan. Zararni tiklash uchun milliardlab dollar kerak bo'lishi mumkin. The New York Times hisob-kitobiga ko'ra, Bahrayndagi AQSh Harbiy-dengiz kuchlari beshinchi floti shtab-kvartirasini ta'mirlashning o'zi 200 million dollarga tushishi mumkin.
Xegset AQSh bazalariga yetkazilgan zararni tiklash xarajatlari 25 milliard dollarga kiritilganmi, degan savolga javob berishdan bosh tortdi. Xerst esa xorijdagi inshootlarga yetkazilgan zararning yakuniy miqdori hali aniqlanmaganini aytdi.
Bilmesning ta'kidlashicha, urushning uzoq muddatli xarajatlari – veteranlarga g'amxo'rlik va qurol-yarog' zaxiralarini tiklash – qisqa muddatli xarajatlardan ancha katta bo'ladi. U Eron urushi uchun 1 trillion dollarga yetishiga ishonchi komil.
Source: www.aljazeera.com