Dunyodagi eng yirik o‘g‘it ishlab chiqaruvchi kompaniya – Yara International rahbari Svein Tore Holsetzer ogohlantirishicha, Eron urushi Afrika qit’asidagi eng kambag‘al va zaif jamoalarda oziq-ovqat tanqisligi va narxlarning keskin oshishiga olib kelishi mumkin.
Holsetzerning so‘zlariga ko‘ra, jahon yetakchilari o‘g‘it narxining ko‘tarilishi va taqchilligiga qarshi choralar ko‘rmasalar, bu global auksionga aylanib, eng zaif davlatlar, ayniqsa Afrika, o‘ziga kerakli resurslarni sotib olish imkoniyatidan mahrum bo‘lishi mumkin.
“Eng muhimi, hozir signal berish – o‘g‘it bo‘yicha global auksion xavfi mavjud va bu eng zaiflar uchun o‘g‘itni sotib olib bo‘lmas holga keltiradi”, – dedi u.
Yara International Norvegiyaning transmilliy kompaniyasi bo‘lib, 60 mamlakatda zavodlari va 140 mamlakatda savdo tarmog‘iga ega. Holsetzer Afrikada to‘g‘ridan-to‘g‘ri oziq-ovqat tanqisligini bashorat qilmasa-da, Londonda yetakchilar e’tiborini vaziyat yomonlashishidan oldin chora ko‘rish zarurligiga qaratish uchun kelganini aytdi.
S&P Global moliyaviy razvedka kompaniyasi urush ta’siri allaqachon ta’minot zanjirlariga chuqur kirib borayotganini ma’lum qildi. Kompaniyaning ta’minot zanjiri tadqiqotlari bo‘limi rahbari Kris Rojersning ta’kidlashicha, Afrika qit’asining Yaqin Sharq azotli o‘g‘itlariga qaramligi yuqori, ayniqsa Efiopiya va Keniya eng katta xavf ostida.
Dunyodagi karbamid (o‘g‘itning asosiy tarkibiy qismi) ta’minotining 35% Fors ko‘rfazi davlatlariga to‘g‘ri keladi. Yara ma’lumotlariga ko‘ra, AQSh va Isroil fevral oyi oxirida Eronga urush e’lon qilganidan beri karbamid narxi 60-70% ga oshgan.
Holsetzerning aytishicha, ammiak yetkazib berish ham urush tufayli to‘xtab qolgan. Ammiak zaharli modda bo‘lib, urush sharoitida zahiralarni saqlash xavfli, shuning uchun Qatar kabi ba’zi davlatlar ishlab chiqarishni butunlay to‘xtatgan.
“Har kuni ishlab chiqarishni yo‘qotmoqdamiz. Qayta ishga tushirish uchun haftalar yoki oylar kerak bo‘ladi”, – dedi u.
Yevropa Ittifoqi allaqachon fermerlarga yordam berish choralarini ko‘rmoqda, jumladan, Eron urushi sababli yoqilg‘i va o‘g‘it narxining oshishini qoplash uchun har bir fermerga 50 000 yevrogacha subsidiyalar ajratilmoqda. Biroq Afrikada bunday yordam mavjud emas.
“Afrikadagi tuproq holati va dehqonchilik allaqachon optimallashtirilmagan, shuning uchun o‘g‘it iste’molini kamaytirish hosilga jiddiy ta’sir ko‘rsatadi. Aynan Afrika meni eng ko‘p tashvishga solayotgan mintaqa. Yana bir bor, eng zaiflar eng katta narxni to‘laydi”, – dedi Holsetzer.
Source: www.theguardian.com