Birlashgan Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat va qishloq xo'jaligi tashkiloti (FAO) ma'lumotlariga ko'ra, global oziq-ovqat narxlari aprel oyida uchinchi oy ketma-ket o'sdi. Asosiy sabablar sifatida Yaqin Sharqdagi mojaro va energiya bozoridagi beqarorlik ko'rsatilmoqda.
FAO narx indeksi aprelda 130,7 punktni tashkil etib, martga nisbatan 1,6% va o'tgan yilga nisbatan 2% ga oshgan. Eng katta o'sish o'simlik moylarida kuzatildi – 5,9% ga, bu 2022 yil yozidan beri eng yuqori ko'rsatkichdir. Palma va kungaboqar yog'lari qimmatlashdi, bunga neft narxining oshishi va bioyoqilg'iga bo'lgan talabning ortishi sabab bo'ldi.
Don mahsulotlari narxlari ham o'sishda davom etdi. FAO don indeksi martga nisbatan 0,8% ga oshdi. Bug'doy narxlari AQShdagi qurg'oqchilik va Avstraliyadagi noqulay ob-havo sharoiti tufayli ko'tarildi. O'g'itlar narxining oshishi va 2026 yilda bug'doy ekiladigan maydonlarning qisqarishi kutilayotgani ham ta'sir ko'rsatmoqda.
Makkajo'xori narxi 0,7% ga oshdi, bunga mavsumiy taklifning kamayishi va Braziliya hamda AQShda hosilga tahdidlar sabab bo'ldi. Etanol ishlab chiqaruvchilarning barqaror talabi ham qo'shimcha omil bo'ldi.
FAO bosh iqtisodchisi Maksimo Toreroning ta'kidlashicha, global agrar-oziq-ovqat tizimlari katta don zaxiralari va oldingi mavsumlardagi barqaror yetkazib berish tufayli hozircha barqarorlikni saqlamoqda. Biroq narx dinamikasi energiya bozori va Yaqin Sharqdagi vaziyatga bog'liq bo'ladi.
Guruch narxlari indeksi 1,9% ga oshdi, bu logistika, yoqilg'i va ishlab chiqarish xarajatlarining ko'payishi bilan bog'liq. Go'sht narxlari rekord darajada o'sishda davom etdi: FAO go'sht indeksi oylik 1,2% va yillik 6,4% ga oshdi. Mol go'shti ayniqsa qimmatlashdi, bunga chorva mollarining cheklangan taklifi va Braziliyada eksport narxlarining o'sishi sabab bo'ldi.
Shu bilan birga, ba'zi oziq-ovqat turlari arzonlashdi. Shakar narxlari indeksi martga nisbatan 4,7% va yillik 21% dan ko'proq pasaydi, bunga Xitoy, Tailand va Braziliyada yuqori ishlab chiqarish kutilmalari sabab bo'ldi. Sut mahsulotlari narxlari ham pasaydi, asosan Yevropa va Okeaniyada sut taklifining o'sishi tufayli.
FAO 2025 yil uchun global don ishlab chiqarish prognozini yaxshiladi. Tashkilot jahon hosilining 3,04 milliard tonnaga yetishini kutmoqda, bu o'tgan yilga nisbatan 6% ko'p. Biroq bug'doy bozori istiqbollari noaniqligicha qolmoqda, chunki energiya va o'g'it xarajatlari yuqori, shuningdek, Hormuz bo'g'ozi atrofidagi keskinlik davom etmoqda.
Avvalroq, Markaziy Osiyo mintaqasida O'zbekiston mol go'shti narxi eng yuqori bo'lgan davlatlar guruhiga kirgani xabar qilingandi. Qozog'istonda bir kilogramm suyaksiz go'sht o'rtacha 8,67 dollar bo'lsa, O'zbekistonda bu narx 10,92 dollarni tashkil etadi.
Source: podrobno.uz