Efiopiyaning shimoliy Tigray mintaqasidagi eng yirik partiya – Tigray Xalq Ozodlik Fronti (TPLF) o‘z rahbari Debretsion Gebremichaelni saylaganidan so‘ng mintaqada nazoratni qayta tiklamoqda. Bu esa federal hukumat bilan munosabatlarni yanada keskinlashtirib, yangi mojaro xavfini tug‘dirmoqda.
2020-yilda Bosh vazir Abiy Ahmed hukumati COVID-19 pandemiyasi sababli umumiy saylovlarni kechiktirgan edi. TPLF buni konstitutsiyaga zid deb hisoblab, mahalliy saylovlar o‘tkazdi va g‘alaba qozondi. Natijada federal hukumat bilan harbiy to‘qnashuvlar boshlandi.
2020-2022 yillar oralig‘ida 600 mingga yaqin kishi halok bo‘ldi. 2022-yil noyabridagi Pretoriya tinchlik kelishuviga ko‘ra, 2020-yilgi mahalliy saylov natijalari bekor qilindi va Muvaqqat Mintaqaviy Ma’muriyat tuzildi. Ammo uch yildan so‘ng TPLF bilan ma’muriyat o‘rtasida kelishmovchiliklar yuzaga keldi.
2024-yil aprel oyida TPLF tarqatib yuborilgan Tigray Davlat Kengashini qayta tiklagan bo‘lsa, 5-may kuni Debretsion Gebremichael Tigrayning yangi prezidenti etib saylandi. Partiya rahbari Amanuel Assefa “Muvaqqat ma’muriyat endi mavjud emas”, deb e’lon qildi.
Bu qadam Efiopiya hukumati tomonidan tayinlangan Tigray o‘tish davri ma’muriyati rahbari Tadesse Weredega qarshi qaratilgan. Werede ijtimoiy tarmoqlarda TPLFni kuch ishlatishda ayblab, muloqotni yagona yechim deb atadi.
Tahlilchilarning fikricha, vaziyat juda xavfli. “Biz federal hukumatning javobini bilmaymiz”, deydi Clingendael instituti tadqiqotchisi Amanuel Gedebo. Shu bilan birga, Efiopiya harbiy havo kuchlari Tigray poytaxti Mekelle ustida MiG qiruvchi samolyotlarini parvoz qildirgani kuzatilgan.
Efiopiya bir necha qurolli guruhlar – TPLF, Amhara mintaqasidagi Fano va Oromiyadagi Oromo Ozodlik Armiyasi bilan to‘qnash kelmoqda. TPLF esa siyosiy partiya sifatida taqiqlangan bo‘lsa-da, mintaqaviy jihatdan kuchli bo‘lib qolmoqda.
Ekspertlarning ta’kidlashicha, Eritreya qo‘shni mamlakatlardagi mojarolardan foydalanmoqda. Shu bilan birga, Erondagi urush mintaqaga iqtisodiy ta’sir ko‘rsatmoqda – Efiopiyada yoqilg‘i tanqisligi va inflyatsiya kuzatilmoqda.
Birlashgan Arab Amirliklari Efiopiyani, Saudiya Arabistoni esa Eritreyani qo‘llab-quvvatlamoqda. Ammo ularning e’tibori hozirda o‘z mintaqalaridagi mojarolarga qaratilgan. Bu esa vaziyatning keskinlashishiga to‘sqinlik qilishi mumkin.
Source: www.dw.com