Tropik Tinch okeanida rivojlanayotgan El Niño hodisasi kuchli bo‘lishi mumkinligi haqida yangi prognozlar paydo bo‘ldi. Olimlar bu hodisa global haroratni rekord darajaga ko‘tarib, insoniyatga katta ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini ogohlantirmoqda.
Tinch okeanining ba’zi qismlari tez isimoqda. Ma’lumotlarga ko‘ra, dengiz yuzasi harorati me’yordan 0,5°C yuqori – bu El Niño boshlanishining belgilaridan biri. Kelgusi oylarda kuchayishi kutilayotgan bu hodisa kuzda “super El Niño”ga aylanishi mumkin.
Olimlar 2027-yil eng issiq yil bo‘lishi mumkinligidan xavotirda. AQSh Milliy Okean va Atmosfera Boshqarmasi (NOAA) El Niño bir oy ichida boshlanishini taxmin qilmoqda. Ular qishgacha kuchli yoki juda kuchli bo‘lish ehtimolini 66% deb baholamoqda.
Avstraliya Meteorologiya Byurosi (BoM) ham El Niño prognozini e’lon qildi. Ularning mezonlariga ko‘ra, tropik Tinch okeanida dengiz yuzasi harorati me’yordan 0,8°C dan oshishi kerak. Bahorgi prognozlar odatda aniq bo‘lmasa-da, bu yil mutaxassislar odatdagidan ko‘ra ishonchli.
Yevropa O‘rta Muddatli Ob-havo Prognozlari Markazi (ECMWF) modellari kuzga kelib harorat 2,5°C dan oshishini ko‘rsatmoqda. Ba’zi ma’lumotlar esa 3°C dan oshib, 1877-yildagi 2,7°C rekordini ortda qoldirishi mumkin. O‘sha yilgi El Niño 18 oy davom etib, Osiyo, Braziliya va Afrikada katta qurg‘oqchilik va ocharchilikka sabab bo‘lgan edi.
Oxirgi “juda kuchli” El Niño 2015-2016-yillarda kuzatilgan bo‘lib, unda harorat 2,4°C ga ko‘tarilgan edi. El Niño global o‘rtacha haroratni 0,2°C ga oshiradi. Reading universiteti professori Liz Stephensning so‘zlariga ko‘ra, “kelgusi yil global harorat rekord darajaga yetishi mumkin, ayniqsa bu juda kuchli El Niño bo‘lsa”.
El Niño odatda Shimoliy Peru va Ekvadorda suv toshqinlariga, Sharqiy Afrika, Markaziy Osiyo va Shimoliy Amerikaning janubiy qismlarida ham toshqinlarga olib keladi. Shuningdek, Atlantika bo‘ronlarini susaytiradi. Biroq, Markaziy Amerika uchun bu kam yog‘ingarchilik va qurg‘oqchilik xavfini oshiradi.
Avstraliya, Indoneziya va Janubiy Amerikaning shimoliy qismlarida qurg‘oqchilik va o‘rmon yong‘inlari xavfi ortadi. Bu qishloq xo‘jaligi va global oziq-ovqat zaxiralariga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Hormuz bo‘g‘ozining yopilishi o‘g‘it taqsimotini buzib, narxlarni oshirmoqda. Prof Stephensning ta’kidlashicha, “Yaqin Sharqdagi inqiroz davom etsa, bu yil insoniyat uchun katta gumanitar oqibatlar bo‘lishi mumkin”.
Buyuk Britaniyaga ta’siri noaniq bo‘lsa-da, Met Office olimlari El Niño yillari Britaniyada qishning sovuqroq bo‘lish xavfini oshirishi mumkinligini aytmoqda.
Source: www.bbc.com