Rossiya prezidenti Vladimir Putin seshanba kuni kechqurun Xitoyga ikki kunlik tashrif bilan keldi. Ushbu tashrif asosan Xitoy rahbari Si Szinpin bilan muzokaralarga bag'ishlangan bo'lib, Moskva va Pekin urush, sanksiyalar va tobora bo'linib borayotgan global tartib sharoitida yaqinlashmoqda.
Putinning tashrifi bir yil ichida Si Szinpin bilan uchinchi yuzma-yuz uchrashuvi bo'lib, 2001-yildagi Qo'shni va Do'stona Munosabatlar to'g'risidagi Shartnomaning 25 yilligiga to'g'ri keladi. Ushbu shartnoma o'nlab yillar davomidagi mafkuraviy raqobat va o'zaro ishonchsizlikdan so'ng Rossiya va Xitoy o'rtasidagi munosabatlarni rasmiylashtirgan edi.
Tashrif AQSh prezidenti Donald Trampning Pekindagi ikki kunlik tashrifidan bir necha kun o'tib amalga oshmoqda. Ikkala davlat ham Vashington bilan murakkab munosabatlarni boshqarib, tahlilchilar Trampning tashqi siyosatidagi oldindan aytib bo'lmaydiganlik Rossiya va Xitoyni yanada yaqinlashtirganini ta'kidlamoqda.
Ularning chuqurlashib borayotgan hamkorligi Ukrainadagi urush, Eron atrofidagi keskinlik va Hormuz bo'g'ozi orqali yuk tashishdagi uzilishlar fonida yuz bermoqda. Bu inqiroz global energiya bozorlarini larzaga keltirgan va Pekinning neft va gaz ta'minoti xavfsizligi haqidagi xavotirlarini yangilagan.
Tahlilchilarning fikricha, Si Szinpinning Tramp va Putinni bir hafta ichida qabul qilish qarori tasodif emas, balki Pekinning bo'linib borayotgan dunyo tartibida ishonchli o'yinchi sifatida ko'rinishga urinishini aks ettiradi. Xitoy Rossiya uchun iqtisodiy hayot chizig'iga aylangan bo'lib, ikki tomonlama savdo 2020-2024 yillarda ikki barobardan ko'proq o'sib, 237 milliard dollarga yetgan.
Biroq munosabatlar teng emas: Xitoy Rossiyaning eng yirik savdo sherigi bo'lsa-da, Rossiya Xitoy umumiy savdosining atigi to'rt foizini tashkil qiladi. Ukraina bosqinidan beri Moskva Xitoy texnologiyalari va ishlab chiqarishiga tobora qaram bo'lib bormoqda, jumladan harbiy va ikki tomonlama maqsadlarda ishlatiladigan komponentlar.
Tahlilchilar nomutanosiblik Pekinga ko'pincha kuchli pozitsiyadan muzokara olib borish imkonini berishini ta'kidlaydi. Shu bilan birga, Rossiya Xitoyga zaif dengiz savdo yo'llariga bog'liq bo'lmagan xavfsiz energiya resurslariga kirishni ta'minlaydi.
Kutilayotgan Power of Siberia 2 quvuri loyihasi ushbu haftadagi muzokaralarda muhim o'rin tutishi mumkin. Agar qurib bitkazilsa, quvur yiliga 50 milliard kub metr rus gazini Mo'g'uliston orqali Xitoyga yetkazib beradi.
Ikkala davlat BMT Xavfsizlik Kengashining doimiy a'zolari bo'lib, AQSh boshchiligidagi siyosatga qarshi diplomatik jihatdan tez-tez birlashadi. So'nggi yillarda ular qo'shma harbiy mashg'ulotlarini kuchaytirgan, ammo rasmiy harbiy ittifoq tuzmagan.
Source: www.aljazeera.com