AQSh prezidenti Donald Tramp Eron bilan kelishuvga erishishga shoshilmaslikni, muzokaralar “tartibli va konstruktiv” tarzda davom etayotganini ma’lum qildi. Shu bilan birga, Eron rasmiylari asosiy farqlar hali ham hal qilinmaganini bildirmoqda.
AQSh Davlat kotibi Marko Rubio Dehlida jurnalistlarga bergan bayonotida, Eron bilan “stolda juda mustahkam narsa” borligini, ammo diplomatik yechim topilmasa, “muqobil variantlar” ko‘rib chiqilishini aytdi. U kelishuv bo‘g‘ozni ochish, yadro masalasida vaqt cheklangan muzokaralarni o‘z ichiga olishini ta’kidladi.
Eronning Tasnim agentligi xabariga ko‘ra, kelishuvning asosiy bandlari, jumladan, Erondagi muzlatilgan aktivlar masalasi hal etilmagan. Tehron uzoq vaqtdan beri AQSh sanksiyalari ostida boshqa davlatlarda saqlanayotgan aktivlarini ozod qilishni talab qilmoqda.
Isroil Bosh vaziri Benjamin Netanyaxu Tramp bilan Eronning yadroviy tahdidini “butunlay” bartaraf etish zarurligi borasida kelishganini ma’lum qildi. U har qanday yakuniy kelishuv Eronning yadroviy boyitish ob’ektlarini demontaj qilish va boyitilgan yadroviy materialni olib chiqishni nazarda tutishi kerakligini ta’kidladi.
Yevropa Komissiyasi prezidenti Ursula fon der Leyen kelishuv yo‘lidagi taraqqiyotni olqishlab, bitim mojaroni haqiqatan ham susaytirishi, Hormuz bo‘g‘ozining to‘liq erkin harakatlanish bilan qayta ochilishi, Eronga yadro qurolini ishlab chiqishga yo‘l qo‘ymaslik va mintaqadagi beqarorlashtiruvchi harakatlarni to‘xtatish kerakligini aytdi.
Britaniya Bosh vaziri Keyr Starmer ham Vashington va Tehron o‘rtasidagi muzokaralardagi taraqqiyotni mamnuniyat bilan kutib oldi va “Eronga hech qachon yadro qurolini ishlab chiqishga ruxsat berilmasligi muhim”ligini ta’kidladi.
Pokiston Tashqi ishlar vaziri Ishoq Dor Trampning Yaqin Sharq davlatlari rahbarlari bilan telefon suhbatini mintaqaviy tinchlik sari “muhim qadam” deb atadi. Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdog‘an esa potentsial kelishuvni amalga oshirish uchun har qanday yordam ko‘rsatishga tayyorligini bildirdi.
Ayni paytda, AQShda kelishuv tanqidga uchramoqda. Demokrat senator Kris Van Xollen bitimni “urushdan oldingi holatga qaytish” deb atagan bo‘lsa, respublikachi senator Tom Tillis “yadroviy materialning Eronda qolishiga rozi bo‘lish” mantiqsizligini aytdi.
Eron AQSh va Isroilga ma’lumot berganlikda ayblanib, bir kishini qatl qilgani xabar qilindi. Amnesty International ma’lumotlariga ko‘ra, Eron 2025-yilda kamida 2159 kishini qatl qilgan.
Source: www.dw.com